Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU KARAKAYA
Danışman: Nuray Şimşek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı'nın (BFSAP), uyku bozukluğu tanısı almış bireyler üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü deneysel desenle yürütülmüştür. Çalışma, 2023–2024 yılları arasında Muş Devlet Hastanesi Uyku Servisi'nde polisomnografi (PSG) çekimi sonrası uyku bozukluğu tanısı alan 21 müdahale ve 21 kontrol grubu olmak üzere toplam 42 bireyle gerçekleştirilmiştir. Veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Bilinçli Farkındalık Ölçeği", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi", "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Algılanan Stres Ölçeği" ve PSG değerlendirmeleri ile toplanmıştır. Müdahale grubuna, haftada bir gün 50–60 dakika süreyle, yedi hafta boyunca çevrim içi bireysel BFSAP temelli danışmanlık verilmiştir. Ölçümler ise ön test, son test ve izlem testi olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırma için gerekli kurum ve etik kurul onayları alınmıştır. Bulgular SPSS 22 programı ile analiz edilmiş; BFSAP'ın, öznel uyku kalitesi, algılanan stres ve yaşam kalitesinde son test ve izlem testinde ön teste göre anlamlı düzeyde iyileşmeler sağladığı belirlenmiştir (p<0.001). Ayrıca, bilimsel geçerliliği yüksek referans yöntemlerden biri olan PSG ölçümleri sonucunda; uyku süresi artmış, uykuya dalma ve uyanıklık süreleri azalmış, dolayısıyla objektif uyku kalitesinde anlamlı gelişmeler gözlenmiştir. Müdahale grubunda bilinçli farkındalık artarken, gündüz işlev bozukluğunda beklenmeyen anlamlı bir artış gözlendi ve bu durum tartışmada ele alınmıştır. Genel olarak müdahale grubunun sonuçları, kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha olumlu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak, BFSAP; uyku bozukluğu tanılı bireylerde hem subjektif hem de objektif ölçümlerle çok boyutlu ve anlamlı iyileşmeler sağlayan etkili ve bütüncül bir müdahaledir. Programın sağlık profesyonelleri ve hemşireler tarafından klinik uygulamalara entegre edilmesi, ayrıca dijital platformlar aracılığıyla yaygınlaştırılarak daha geniş kitlelere ulaştırılması önerilmektedir.