DÜŞÜK ENERJİLİ NÜKLEER FÜZYON REAKSİYON GÖZLENEBİLİRLERİNİN ÜZERİNDEKİ BARİYER ETKİLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, FİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL BAŞARAN
Danışman: Gökhan Koçak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, düşük enerjili ağır iyon füzyon reaksiyonlarında tek boyutlu potansiyel bariyer yaklaşımlarının füzyon gözlenebilirleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu kapsamda ¹⁵C + ¹²C, ¹⁶O + ¹⁶O, ¹⁶O + ⁴⁰Ca, ¹⁶O + ⁵⁸Ni ve ¹⁸O + ⁵⁸Ni reaksiyonları ele alınmış; simetrik ve asimetrik sistemler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca halo yapıya sahip ¹⁵C ve ¹⁸O çekirdeklerinin füzyon dinamiklerine etkileri araştırılmıştır. Hesaplamalarda, ¹⁵C + ¹²C sistemi için mikroskobik double foulding yöntemiyle elde edilen Optik Model potansiyelleri, diğer sistemler için ise Woods–Saxon tipi fenomenolojik optik model yaklaşımları kullanılmıştır. Bunun yanında Parabolik, Morse ve Eckart tipi tek boyutlu potansiyel bariyerleri kullanılarak füzyon tesir kesitleri hesaplanmıştır. Sonuçlar, özellikle ¹⁵C + ¹²C reaksiyonunda zayıf sanal potansiyel içeren Optik Model yaklaşımının deneysel verilerle iyi bir uyum sağladığını ve füzyon tesir kesiti ile astrofiziksel S-faktörünü başarıyla açıkladığını göstermektedir. Parabolik,Morse ve Eckart potansiyellerinin bariyer tepe civarında benzer özellikler sunduğu, ancak bariyer dışı bölgede belirgin farklılıklar sergilediği belirlenmiştir. Morse potansiyelinin asimetrik yapısı, ağır ve asimetrik sistemlerde daha gerçekçi bir potansiyel kuyruğu sunmaktadır. Eckart potansiyeli ise açısal momentum etkisini dikkate aldığımızda füzyon tesir kesiti için tatmin edici olmuştur. Bu çalışma, potansiyel bariyer tanımının füzyon gözlenebilirleri üzerindeki belirleyici etkisini ve kullanılan yaklaşımların farklı reaksiyon sistemlerine uygulanabilirliğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Düşük enerjili füzyon, ağır iyon reaksiyonları, potansiyel bariyer, Optik Model, Morse potansiyeli, Parabolik potansiyel, halo çekirdek, füzyon tesir kesiti, S-faktörü, Eckart Potansiyeli