Irak Türkmen Türkçesinde Arapça Unsurlar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Noor Yalmaz Nooraldeen Nooraldeen
Danışman: Nevzat Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Arapçadan Irak Türkmen Türkçesine geçen kelimeler incelenmiştir. Bu kelimelerdeki ses bilgisi, şekil bilgisi ve söz dizimine yönelik Arapça unsurların Irak Türkmen Türkçesinde nasıl kullanıldığı ve dilin yapısında nasıl yer aldığı araştırılmıştır. Irak Türkmen Türkçesindeki Arapça unsurlar, Irak Türkmen ağzı ile yazılan tezlerin taranmasıyla elde edilmiştir. Irak Türkmen Türkçesinde kullanılan toplam 1862 Arapça kelime tespit edilmiş, bu kelimeler fişlenmiştir. Daha sonra fişlenen bu kelimelerin Arapça karşılıkları çeşitli Arapça sözlüklerden taranmış ve değerlendirmeye alınmıştır. Tezin giriş bölümünde, çalışmanın esasları, Türkçenin yayılım alanı Türkçe Arapça ilişkileri, Irak Türkmenlerinin coğrafi, ekonomik ve kültürel yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, Irak Türkmen Türkçesindeki Arapçaya ait ses bilgisi özellikleri ele alınmış ve ses özelliklerinin korunup korunmadığı incelenmiştir. İkinci bölümde ise Irak Türkmen Türkçesindeki Arapça şekil bilgisi özelliklerinin Irak Türkmen Türkçesindeki değişimi ve eklerin kullanımı tespit edilmiştir. Üçüncü bölüme gelince Irak Türkmen Türkçesindeki Arapça söz varlığı incelenmiş, kelimeler anlam değişimlerine ve anlamlarını korunma durumlarına göre sınıflandırılmıştır. Son olarak dördüncü bölümde ise Irak Türkmen Türkçesindeki Arapça söz kalıpları, isim tamlamaları ve Arapça cümleler tespit edilerek örneklerle birlikte sunulmuştur. Sonuç bölümünde, Irak Türkmen ağızlarında kullanılan Arapça unsurlar tespit edilmiş ve Irak Türkmen ağzıyla yazılan eserler ve sahadan yapılan derlemeler incelenerek bu metinlerde ülkenin yaygın resmi dili Arapçanın etkisi değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Arapça, Irak Türkmen Türkçesi, Ses bilgisi, Anlam, Söz dizimi.