Rum Ortodoks kilise müziği makam ve icra özelliklerinin Meryem Ana'nın tapınağa sunulma ayini üzerinden değerlendirilmesi: Aya Yorgi Patrikhane Kilisesi örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, MÜZİK BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET TOLGA ÖZDEMİR

Danışman: Nazife Oya Levendoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Aya Yorgi Rum Patrikhanesinde icra edilen ve bir Ortodoks ritüeli olan Meryem Ana'nın Tapınağa Adanması Ayini ve ayin repertuvarı üzerinden makamsal ve Ortodoks icra incelikleri üzerine detaylı bir inceleme yapılacaktır. İcra edilen ayinlerin uygulanışına yönelik veriler, gözlem, görüşme ve kamera kayıtları ile elde edilmiştir. Ayin repertuvarı içerisinde kullanılan makamsal yapılar Abdülbaki Nasır Dede, Panayiotes Chalatzoglou, Kyrillos Marmarinos ve Panayiotes Kiltzanidis nazari yaklaşımları üzerinden çözümlenmiştir. Ayinlerin icra özelliklerinin ortaya çıkarılması ise icra esnasında kullanılan süslemelerin tespit edilmesi ile gerçekleşmiştir. Sonuç olarak ise Abdülbaki Nâsır Dedenin ortaya koyduğu kuramın ve aktardığı makam özlerinin, ayin içerisinde kullanılan makamlarla oldukça uyum gösterdiği görülmüştür. Repertuvar Kryillos Marmarinos'un makam anlatıları ve seyir örnekleri üzerinden incelendiğinde ise uyumlu, kısmen uyumlu ve uyumsuz olarak üç farklı sonuca ulaşılmıştır. Söz konusu repertuvar Panayiotes Kiltzanidis'in makam anlatıları ve seyir örnekleri üzerinden incelendiğinde ise; kuramcının aktardığı seyir örnekleri ile büyük oranda uyumsuz olduğu görülmüştür. Repertuvar içerisinde okunan ilahiler, serbest (improvize) icralar, Rum-Ortodoks tavrı içerisinde ele alınmış, glissando, bağıl sesler, kısa/kesik sesler ve çarpma tekniklerinin kendine has özellikler sergilediği görülmüştür. Anahtar sözcükler: Makam, eko, nimia, ayin, ritüel