PAMUKLU KUMAŞLARDA ÇEŞİTLİ BİTKİSEL ATIKLARIN ANTİMİKROBİYAL ETKİSİ İLE BAZI YÜKSELTGEN MADDELERİN DEZENFEKSİYON ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FAZLIHAN YILMAZ

Danışman: Muhammed İbrahim Bahtiyari

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Pamuklu tekstil mamullerinin günümüzde oldukça fazla oranda kullanımı söz konusudur. Bu nedenle kullanım özellikleri açısından bu kumaşlara ilişkin tüketici beklentileri de artmaktadır. Kullanım konforu açısından antibakteriyel özellik de bunlardan bir tanesidir. Ayrıca zaman ve enerjiden tasarruf etmekde tüketiciler için önemli bir parametredir. Bu yüzden de tekstil materyallerinin mümkün olduğunca antibakteriyel olmaları ve bakteri bulaşmış tekstil ürünlerinin ise kısa sürede ve düşük maliyetli bir şekilde dezenfekte edilmesi istenilen bir durumdur. Yapılan tez çalışmasının temel amacı; farklı bitkisel kaynaklar kullanılarak pamuklu kumaşlara antibakteriyel özellik kazandırılması ve bakteri bulaştırılmış kumaş numunelerinin dezenfeksiyon işlemlerinin araştırılmasıdır. Böylece doğal yollardan pamuklu kumaşlar için antibakteriyel ajanların elde edilmesi ve bakteri bulaşmış pamuklu kumaş numunelerinin kısa sürelerde dezenfekte edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada; pamuklu kumaş numuneleri çeşitli ön denemeleri yapılan bitkisel boyarmadde kaynakları arasından proses artığı olarak seçilmiş çay telefi, tütün yaprağı telefi, gilaburu yaprağı ve zeytin yaprağı ile iki farklı sıcaklıkta boyanmıştır. Bu boyama işlemleri neticesinde 4 farklı bitkisel kaynak kullanımı ile antibakteriyel etkiler elde edilmiştir. Bu kısım çalışmanın birinci adımını oluşturmaktadır. İkinci adımda ise bakteri bulaştırılmış pamuklu kumaş numunelerinin dezenfeksiyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Dezenfeksiyon işlemlerinde ise dezenfektan olarak; ozon gazı, UV–C, hidrojen peroksit, hidrojen peroksit+ultrason kombinasyonunun kullanılabilirliği incelenmiş ve bir çok işlemde başarılı dezenfeksiyon sonuçları elde edilmiştir. Yapılan bu iki adımlı çalışmada sonuç olarak; kimyasal antibakteriyel ajanlar yerine doğal kaynakların kullanılabileceği ve aynı zamanda çalışma kapsamında kullanılan farklı teknolojilerle birlikte pamuklu kumaşlar için dezenfeksiyon etkisinin sağlanabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuk, bitkisel kaynak, antibakteriyel ajan, ozon, UV–C, ultrason, dezenfektan.