Hemodiyaliz Hastalarına İnhalasyon Yolu İle Lavanta Yağı Uygulamasının Anksiyete Düzeyi Ve Uyku Kalitesine Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arzu Şentürk
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Pınar TEKİNSOY KARTIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:HEMODİYALİZ HASTALARINA İNHALASYON YOLU İLE LAVANTA YAĞI UYGULAMASININ ANKSİYETE DÜZEYİ VE UYKU KALİTESİNE ETKİSİ Arzu ŞENTÜRK Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Ağustos 2015 Danışman: Yrd. Doç. Dr. Pınar TEKİNSOY KARTIN ÖZET Araştırma, hemodiyaliz hastalarına inhalasyon yolu ile lavanta yağı uygulamasının anksiyete düzeyi ve uyku kalitesine etkisini belirlemek amacıyla deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma, il merkezindeki iki diyaliz merkezinde, çalışma kriterlerine uyan 34 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmada etik kurul onayı, çalışmanın yapıldığı kurumlardan izin ve bireylerden yazılı bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır. Araştırmada Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği kullanılarak anksiyete ve uyku problemi olan hastalar belirlenmiştir. Araştırmaya dâhil edilen hastaların verileri, anket formu, visüel analog skala (VAS) ve Hamilton Anksiyete Değerlendirme ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırmada müdahale grubundaki bireylere bir hafta süreyle uygulamaları için lavanta yağı ile birlikte küçük bir kutu ve bir paket pamuk teslim edilmiş, hastalara lavanta yağını yatmadan 30 dakika önce kutu içerisindeki pamuğa iki damla damlatarak yastığından 15-20 cm uzağa yerleştirmesi gerektiği söylenmiştir. Kontrol grubundaki bireylere herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Bir haftalık uygulamanın bitiminde formlar yeniden uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, Shapiro Wilk normallik testi, bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U testi, Ki kare, Fisher kesin Ki kare testleri kullanılmıştır. Müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre öznel uyku kalitesinin daha yüksek olduğu, VAS gündüz uykululuk puan ortalamalarının düştüğü (p 0.05) saptanmıştır. Müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre Hamilton Anksiyete Ölçeği tüm alt boyut ve toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.001). Çalışma sonucunda inhalasyon yolu ile uygulanan lavanta yağının VAS gündüz uykululuk düzeyini azalttığı ve Hamilton Anksiyete Ölçeği tüm alt boyut ve toplam puan ortalamalarını azalttığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre, hemşirelik uygulamalarında hemodiyaliz hastalarının anksiyete düzeyini azaltmak ve uyku kalitesini artırmak için lavanta yağı inhalasyonunun kullanımının yaygınlaştırılması önerilebilir. Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz; aromaterapi; lavanta yağı; uyku ve anksiyete; hemşirelik