Kayseri ilinde bulunan kesimhanelerin hayvan refahı açısından değerlendirilmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLARA PARMAKSIZ

Danışman: Jale Metin Kıyıcı

Özet:

Bu çalışmada, Kayseri ilinde faaliyet gösteren kesimhanelerin kesim öncesi ve kesim sırasındaki süreçlerde hayvan refahı açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın materyalini, Kayseri il sınırları içerisinde bulunan 14 kesimhane işletmesinin yetkilileriyle yapılan yüz yüze anketlerden elde edilen veriler oluşturmuştur. Anket formunda işletmelerin yapısal özellikleri, işleyişleri ve hayvan refahı uygulamalarına ilişkin sorular yer almıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile Kruskal–Wallis ve Ki-kare testleri kullanılmış ayrıca işletmeler arasındaki yapısal farklılıkların belirlenmesi amacıyla Faktöriyel Karma Veri Analizi (FAMD) uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre işletme yetkililerinin büyük çoğunluğu 0–40 yıl arasında mesleki deneyime sahiptir. İşletmelerin ortalama faaliyet süresi 27.7 yıl olup kuruluş yılları bakımından heterojen bir yapı sergiledikleri belirlenmiştir. Tüm işletmelerde HACCP sisteminin uygulandığı, yalnızca bir işletmede helal kesim sertifikasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Kesimhanelerin %50’si yalnızca büyükbaş, %50’si ise büyükbaş ve küçükbaş hayvan kesimi yapmaktadır. İşletmelerde ortalama çalışan sayısı 32.2 kişi, günlük maksimum kesim kapasitesi ise 80 baş hayvan olarak belirlenmiştir. İşletmelerin tamamında padok alanı bulunmakta olup ortalama padok sayısı 3.5’tir. Tüm kesimhanelerde padok ve yürüyüş yollarında kaymaz zemin uygulamalarının bulunduğu, kesim öncesi bekletme süresinin çoğunlukla 1–20 dakika arasında değiştiği belirlenmiştir. Hayvan sevkinde işletmelerin %78.6’sında elektrikli çubuk kullanıldığı, %14.3’ünde sevk sırasında yaralanma veya hayvanların birbirine zarar verme durumlarının yaşandığı ve hiçbir işletmede kesim öncesi sersemletme uygulanmadığı saptanmıştır. Kalite ve izlenebilirlik açısından tüm işletmelerde kulak küpe numarasına dayalı kayıt sistemleri kullanılmaktadır. İşletmelerin %57.1’inde et ve organlarda kalite değerlendirmesi yapılırken, %78.6’sında personele düzenli eğitim verilmektedir. FAMD sonuçları işletmelerin ölçek, kapasite ve altyapı bakımından homojen olmadığını göstermiştir. Korelasyon analizlerinde işletme yaşı ile padok bölme sayısı arasında negatif yönlü orta düzeyde ilişki belirlenmiştir. Sonuç olarak, Kayseri ilindeki kesimhanelerin temel mevzuat gereklerini büyük ölçüde karşıladığı, ancak personel eğitimi, nitelikli iş gücü ve hayvan sevk süreçlerinde iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır.