DOMATES TOHUMLARINDA Trichoderma harzianum UYGULAMASININ FUSARİUM KÖK VE KÖK BOĞAZI ÇÜRÜKLÜĞÜ HASTALIĞINA (Fusarium oxysporum f. sp. radicis-lycopersici Jarvis & Shoemaker) ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Süleyman ÇAĞLAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hacer Handan Altınok
Eş Danışman: Semiha Yücel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, domates bitkisinde yerel rizosferik Trichoderma izolatlarının, Fusarium kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalığına karşı (FORL) etkinlikleri belirlenmiştir. Kültür koleksiyonundan temin edilen ve antibiyosis etkinliği bilinen iki adet Trichoderma harzianum izolatı da (T16 ve T23) denemelere dahil edilmiştir. İkili kültür testinde toplam 37 adet izolattan sadece bir izolat Kny/T1-2 (Konya) patojene karşı hiperparazitik etki gösterirken diğerleri antibiyosis etkisi göstermiştir. Antibiyosis etkisi gösteren iki izolat T/23 ve Dyb/T10-6 (Diyarbakır) sırasıyla %72,56 ve %58,75 inhibisyon oranı ile patojenin miseliyal gelişimine karşı diğer izolatlardan daha başarılı bulunmuştur. Trichoderma izolatları FORL miseliyal gelişimini %35,34'den %72,56'ya kadar değişen inhibisyon oranlarında sınırlandırmıştır. Tohum çimlendirme yetenekleri incelendiğinde inokülasyon yapılan bazı domates tohumlarında çimlenme oranında artış gözlemlenmiştir. Radikula - hipokotil uzunlukları üzerinden yapılan değerlendirmelerde en başarılı izolatlar sırası ile T/23, Krm/T1 ve kontrol grubu olmuştur. Tohum çimlenme indeksi değerlendirildiğinde ise, kontrole göre en yüksek indeks değeri T/23 izolatından elde edilmiştir. Trichoderma izolatlarının etki mekanizması antibiyosis olduğu için patojen ile arasında inhibisyon zonu geliştirmiş ve hifsel interaksiyona rastlanmamıştır. Trichoderma izolatlarının, FORL konidi çimlenmesine etkisinin araştırıldığı denemede Krm/T1 ve Urf/T8 izolatı %85 oranında FORL konidi çimlenmesini engellemiştir. Saksı denemelerinde, Trichoderma uygulanmış bitkiler kontrol grubuna göre önemli bir başarı göstermiştir. Bitki boyu, kök gelişimi, bitki ağırlığı ve simptomlar göz önüne alındığında en yüksek başarı sırasıyla T/23, Krm/T1 ve Kny/T1-2 izolatlarından elde edilmiştir. Trichoderma izolatlarının domates bitki gelişimini teşvik ettiği ve hastalık şiddetini azalttığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Domates, FORL, Trichoderma, Antibiyosis, Biyokontrol ajanı