Cousinia cirsioides BOISS & BAL. Türü Üzerindeki Farmakognozik Araştırmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOGNOZİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ŞEVVAL CEYHAN
Danışman: Leyla Paşayeva Fatullayev
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması kapsamında Asteraceae familyasından Cousinia Cass. cinsine ait Cousinia cirsioides Boiss. & Bal. bitkisinin toprak üstü kısımlarından elde edilen metanol ana ekstre vu bundan hareketle hazırlanan n-hekzan, etil asetat, n-butanol ve su alt ekstrelerinin toplam fenolik madde ve flavonoit miktarları; farklı konsantrasyonlarda α-amilaz, α-glikozidaz, asetilkolinesteraz, bütirilkolinesteraz, tirozinaz enzimleri üzerindeki inhibitör etkileri; antioksidan kapasite DPPH, ABTS, FRAP ve CUPRAC testleri ve ekstrelerin fitokimyasal içeriği LC-HRMS yöntemi ile incelenmiştir. Bu deneylerin sonuçlarına göre etil asetat ekstresinin; antioksidan kapasite DPPH (127,360±1,62 IC50 µg/ml), ABTS (0,613±0,001 µM Trolox/gekstre), FRAP (2185,865±8,548 mmol Fe2+/gekstre) ve CUPRAC (482,756±2,258 mgGAE /gekstre) testlerinin, α-amilaz (167,967±1,986 IC50 µg/ml), α-glikozidaz (320,445±1,110 IC50 µg/ml), asetilkolinesteraz (134,165±4,372 IC50 µg/ml), bütirilkolinesteraz (208,058±2,625 IC50 µg/ml), tirozinaz (122,354±1,774 IC50 µg/ml) enzimleri üzerindeki inhibitör etkilerinin, toplam fenolik madde (177,781±6,149 mgGAE /gekstre) ve toplam flavonoit miktarının 578,987±9,498 mgCA/gekstre) diğer ekstrelere kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca ekstrelerin içeriğindeki majör bileşikler belirlenerek bu bileşiklere de aynı deneyler yapılarak etkinin kaynaklandığı madde/maddeler tespit edilmeye çalışılmıştır. Etil asetat ekstresinin (CSE), hem yüksek enzim inhibitör hem de antioksidan etkisinin içerdiği fenolik bileşikler (klorojenik asit, protokateşik asit, kafeik asit) ve flavonoitlerden (izokersitrin) kaynaklandığı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Alzheimer; Antioksidan; Asteraceae; Cousinia; Diyabet; LC-HRMS; Tirozinaz.