Demenhûrî'nin Îzâhu'l-Mübhem min Meâni's-Süllem adlı eserinin değerlendirmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED HEZARFEN

Danışman: Ahmet Kayacık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Abdurrahman Ebû Zeyd el-Ahdarî'nin (ö. 983/1575) kaleme aldığı es-Süllemü'l-Münevrak fî İlmi'l-Mantık adındaki manzum eseri Ebü'l-Abbâs Ahmed b. Abdilmün'im b. Yûsuf ed-Demenhûrî el-Mezâhibî (ö. 1192/1778) tarafından Îzâhu'l-Mübhem min Meâni's-Süllem adıyla şerh edilmiştir. Bu şerh özellikle Mısır coğrafyasında ve zaman içerisinde diğer coğrafyalarda da mantık ilminin öğretilmesi hususunda medrese müfredatında çokça tercih edilen eserlerden biri haline gelmiştir. Bu araştırma mantık öğretimindeki rolü itibarıyla inceleme yapmaya karar verdiğimiz Demenhûrî'ye ait Îzâhu'l-Mübhem min Meâni's-Süllem eserinin çalışılmasına hasredilmiştir. Bu anlamda eserdeki görüşler analiz edilerek değerlendirmeye tabi tutulmuş ve zaman zaman başka şârihler veya teliflerle kıyaslama yoluna gidilmiştir. Tez, giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusunun ve amacının ne olduğu ifade edilmiş, Ahdarî ve Demenhûrî'ye dair genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde eserin tasavvurat kısmı değerlendirilmiş, mantığın tanımı ve değerine dair bilgiler verilerek beş tümel ve tanım konusu işlenmiştir. İkinci bölümde ise tasdikatın ilkeleri ve amacı olan önermeler ve kıyas konuları ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Mantık, Demenhûrî, Îzâḥu'l-Mübhem, Ahdarî, Süllemü'l-Münevrak.