Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURİYE EFE ERTÜRK
Danışman: Sultan Taşcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Antikanser tedavisinin en sık karşılaşılan yan etkilerinden bulantı, kusma ve öğürme hastaların yaşam kalitesini ve tedavi sürecini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu araştırma, kemoterapi alan hastalara uygulanan nane yağının bulantı, kusma ve öğürme üzerine etkisini belirlemek amacı ile kalitatif (bireysel derinlemesine görüşme) ve kantitatif (randomize kontrollü) çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmaya, bir kamu hastanesinin ayaktan kemoterapi tedavi ünitesinde iki ve üzeri kemoterapi tedavisi alan bireyler alınmıştır. Çalışmanın kantitatif aşamasında; müdahale ve kontrol gruplarında tanı-tedavi protokolü benzerliği ve kür devamlılığı dikkate alınarak hasta kabulü yapılmıştır. Hastalar randomizasyona göre müdahale (n=36) ve kontrol (n=44) gruplarına dahil edilmiştir. Çalışmanın gücü post hoc analizleri sonucunda %99.9 olarak belirlenmiştir. Çalışmada etik kurul onayı, bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü olur ve kurum izni alınmıştır. Araştırmada veriler anket formu, Visüel Analog Skala (VAS)- Bulantı-Kusma, Hasta İzlem Çizelgesi - Araştırıcı Formu, Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksi, Yağ Uygulama Protokolü ve Hasta Bulantı Şiddeti Takip Çizelgesi kullanılarak toplanmıştır. Kontrol grubundaki bireylere standart antiemetik tedavi dışında herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Müdahale grubundaki bireylere ise standart antiemetik tedaviye ek olarak, kemoterapi uygulamasından hemen sonra ve bu uygulamayı takiben 6 saat sonra, diğer dört günde ise 09:00, 15:00 ve 21:00 saatlerinde olmak üzere günde 3 defa dudak üstüne %3' lük nane yağı uygulanmıştır. Kantitatif verilerin değerlendirmesinde tanımlayıcı istatistikler, Cronbach Alfa, Shapiro Wilk testi, bağımsız örneklerde t testi, tek yönlü varyans analizi, Ki-kare, Friedman ve Mann Whitney U testleri ile Bonferroni testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0.05 değeri kabul edilmiştir. Kalitatif verilerin değerlendirilmesinde betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubundaki bireylere göre nane yağı uygulaması sonrası bulantı şiddeti, bulantı, kusma ve öğürme semptomlarında anlamlı derecede (p<0.05) azalma olduğu ve daha az antiemetik ilaç kullandıkları belirlenmiştir. Çalışmanın kantitatif bulguları, kalitatif bulgularını desteklemektedir. Bu sonuçlara göre kanser tanısı ile kemoterapi tedavisi alan hastalarda; %3' lük nane yağının bulantı, kusma ve öğürme semptomları ile baş etmede kullanımı önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Kemoterapi, Bulantı-Kusma, Aromaterapi, Nane Yağı, Hemşirelik