TÜRK HİKAYESİNDE MEKAN (1870-1922DÖNEMİ)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Edebiyatı Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe Demir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hülya Argunşah
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk Hikâyesinde Mekân adını taşıyan bu tezin konusu, 1870-1922 yılları arasındaki Türk hikâyeciliğinde mekânın kurgu içerisindeki yeri ve bu ögenin olay örgüsü, kişiler, zaman ve anlatım teknikleri gibi ögeleriyle olan iletişimidir. Bu bakımdan tezimizdeki ana amaç, 1870-1922 dönemi Türk hikâyesinde mekân unsurunun hangi sebeplerle ne gibi değişimlere uğradığını tespit etmek ve mekân vasıtasıyla bu dönem hikâyesinin nasıl bir değişim/gelişim çizgisi takip ettiğini ortaya koyabilmektir.Tezin `Türk Hikâyesinde Mekân' gibi aslında geniş bir alanı işaret eden başlığına rağmen asıl incelenecek dönem Tanzimat'tan Cumhuriyet'in ilanına kadar süren devir ve seçilen başlıca yedi yazardır. Bunlar Ahmet Mithat Efendi, Samipaşazade Sezai, Halid Ziya Uşaklıgil, Ömer Seyfettin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip Adıvar ve Refik Halit Karay'dır.Tezimiz beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, hikâyelerde kullanılan mekân türlerine olgusal bir bakış açısı getirmeyi hedeflemektedir. Tezin ikinci bölümünde, mekân bağımsız bir yapıdan farklı biçimde, bütünün bir parçası olarak ele alınmaktadır. Tezin esas yapısını ise mekânın, tüm dış unsurlardan soyutlanmış hikâye metni içerisindeki yerini sorgulamak oluşturmaktadır. Mekânın diğer ögelerle ilişkileri açısından incelendiği üçüncü bölüm, genel yapıyı başka bir boyutuyla anlamayı hedeflemektedir. Nesneler dünyasının kurgu içerisindeki görünümlerine değinen çalışmanın dördüncü bölümü bu ögeyi de tıpkı mekânda olduğu gibi hem kurgusal hem de manevi değerleri açısından ele almaktadır.Çalışmamızın `Sonuç' kısmı ise tezin içeriğinin ve belirlenen birtakım ortaklıklarla elde edilen sonuçların değerlendirilmesine ayrılmıştır. Bu bölümde yazarların mekân kullanımlarındaki, çevrelerindeki dünyayı aksettirmedeki seçimlerine, bu noktada ortaya çıkan farklılıklara ve sürekliliklere temas edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonuna ise tezde başvurulan eserlerden oluşan alfabetik bir `Kaynakça' eklenmiştir.Anahtar Kelimeler: Türk hikâyesi, mekân, Halid Ziya Uşaklıgil, Ömer Seyfettin, ve Refik Halit Karay.