Codex cumanicus'un söz varlığı ile günümüzde Kafkasya'da konuşulan Kıpçak grubu Türk lehçelerinin söz varlığının ses ve anlam bakımından karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYTULLAH KOCABAŞ
Danışman: GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ses ve anlam değişmeleri lehçeler arasında görülebilen, bir dilin lehçelerindeki ayırt edici özelliklerden birisidir. Ses değişmeleri kelime başlarında, kelime ortalarında ve kelime sonlarında görülebilir. Lehçeler arasındaki bu ses değişmelerinin en önemli sebeplerinden birisi de lehçeler arası zamanla farklılıkların oluşmasından kaynaklanmaktadır. Öte yandan Eski Türkçe'den gelen, yazılışları ve anlamları aynı olan kelimeler yaşanılan coğrafyaya ve zamana göre aynı kelime farklı lehçelerde farklı anlamlara sahip olmuştur. Kuzeybatı/Kıpçak Grubu Türk lehçeleri geniş bir sahayı kapsamaktadır. Bu geniş sahada dil alışverişinin çok yoğun olduğu bir bölge ise Kafkasya Bölgesi'dir. Bölgede günümüzde Kafkas, Hint-Avrupa, Sami ve Altay dil ailesine mensup birçok dil konuşulmaktadır. Kıpçak Türkçesinin önemli dil yadigârlarından olan Codex Cumanicus ile günümüzde Kafkasya bölgesinde konuşulan Kumuk Türkçesinin, Karaçay-Balkar Türkçesinin ve Nogay Türkçesinin karşılaştırmalı olarak ses ve anlam özellikleri bakımından daha önce hiç ele alınmamış olması ve bu lehçeler arasındaki yakın ilişkiler, bizi böyle bir konuda çalışma yapmaya yönlendirmiştir. Çalışmada Codex Cumanicus ile Kumuk Türkçesi, Karaçay-Balkar Türkçesi ve Nogay Türkçesi lehçelerindeki kelimeleri ses ve anlam bakımından karşılaştırılması yapılacaktır. Çalışmada Kıpçak dönemi eseri olan Codex Cumanicus, Kumuk Türklerinin, Karaçay-Balkar Türklerinin ve Nogay Türklerinin kelimelerini bulabileceğimiz Kumuk Türkçesi Sözlüğü, Karaçay-Balkar Türkçesi Sözlüğü ve Nogay Türkçesi ile ilgili hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tezleri ön planda olacak. Ortak olan kelimelerde hangi ses farklılaşması görüldüğü, ses farklılaşması görülmeyen kelimelerde anlam farklılaşması olup olmadığı araştırılacaktır. Anahtar Kelimeler: Kumuk Türkçesi, Karaçay-Balkar Türkçesi, Nogay Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Codex Cumanicus.