Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Pembe ÜLKER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kurtuluş KARAMUSTAFA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, yabancı ziyaretçilerin restoran niteliklerine verdikleri önem düzeyleri ile gittikleri restoranların bu nitelikler açısından gösterdikleri başarım düzeyinin Önem Başarım Analizi (ÖBA) ile belirlenmesi ve bu düzeylerin birtakım demografik, dışarıda yemek yeme ve seyahat özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi ile ilgili literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın temel soruları aşağıdaki gibidir: (a) Yabancı ziyaretçilerin genel olarak restoran tercihinde önem verdiği faktörler nelerdir? (b) Belirlenen restoran nitelikleri açısından Kapadokya Bölgesi'nde bulunan yiyecek ve içecek işletmelerinin algılanan başarım düzeyi nedir? ve (c) Restoran niteliklerine verilen önem ve algılanan başarım düzeyleri, katılımcıların birtakım demografik, dışarıda yemek yeme ve seyahat özelliklerine göre farklılık göstermekte midir? Araştırma, Kapadokya destinasyonunda 26 Şubat - 6 Mayıs 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş ve nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Veri toplama tekniği olarak anket kullanılırken, veri analiz yöntemi olarak da ÖBA ve farklılıkları incelemeye yönelik analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma verileri, kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak 26 Şubat – 6 Mayıs 2018 tarihleri arasında Kapadokya destinasyonunu ziyaret eden 399 yabancı ziyaretçiden toplanmıştır. Araştırmada, literatür taraması sonucunda 59 adet restoran niteliği belirlenmiştir. Niteliklerin sayısı, uygulanan açıklayıcı faktör analizi sonucunda 31'e düşmüş ve toplam altı faktörlü bir yapı oluşmuştur. Bu boyutlar ise; (a) atmosfer ve dekorasyon ile ilgili nitelikler; (b) çalışanlar ile ilgili nitelikler, (c) temizlik ile ilgili nitelikler, (d) destekleyici hizmetler ile ilgili nitelikler, (e) menü ile ilgili nitelikler ve (f) fiziksel unsurlar ile ilgili nitelikler şeklinde sıralanabilir. Araştırma bulguları atmosfer ve dekorasyon, çalışanlar, temizlik, destekleyici hizmetler ve fiziksel unsurlar boyutlarının ÖBA ızgarasının "mevcut durumu sürdür" çeyreğinde konumlandığını göstermektedir. Farklı bir ifadeyle, Kapadokya destinasyonunu ziyaret eden yabancılar atmosfer ve dekorasyon, çalışanlar, temizlik, destekleyici hizmetler ve fiziksel unsurları önemli olarak görmektedir. Elde edilen bulgular ziyaretçilerin bu faktörler için başarım algılarının da nispeten yüksek olduğunu göstermektedir. Buradan hareketle, bu destinasyondaki yiyecek ve içecek işletmelerinin diğer işletmelerle rekabet edebilmeleri için bu faktörlere yönelik başarımı koruması ve mümkünse arttırması önerilebilir. Ancak, menü faktörünün ÖBA ızgarasının "buraya odaklan" çeyreğinde konumlandığı tespit edilmiştir. Buna dayanarak, araştırmaya katılan yabancı ziyaretçilerin restoranlarda menüye yönelik niteliklere önem verdiğini ancak menü unsuruna yönelik başarım değerlendirmelerinin ortalamanın altında olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bulgulardan hareketle menü çeşitliliğinin sağlanması, menüdeki yiyecek ve içeceklere ilişkin besin değerlerine yer verilmesi ve menü fiyatlama politikalarının geliştirilmesi önerilebilir. Diğer faktörlerin ise her ne kadar "mevcut durumu sürdür" çeyreğinde konumlandığı görülse de bu faktörlere ilişkin başarım düzeylerinin ortalamanın hemen üzerinde olduğu da dikkate alınmalıdır. Yabancı ziyaretçilerin restoranlarda en çok önem verdiği unsurların sırasıyla fiziksel ortamın genel temizliği, tuvaletin temizliği ve serviste kullanılan araç gereçlerin temizliği olduğu tespit edilmiştir. Buradan hareketle bölgedeki yiyecek ve içecek işletmelerine öncelikle temizlikle ilgili hususlara özenle dikkat etmelerinin işletmelerin yararına olacağı söylenebilir. Öte yandan ziyaretçilerin en başarılı bulduğu unsurların ise sırasıyla kullanılan tekstil malzemesinin uyumu, aydınlatmanın yeterli olması ve yemek sonrası restoranda vakit geçirebilme imkânı olduğu sonucu elde edilmiştir. Katılımcıların restoran nitelikleri faktörlerine yönelik verdikleri önem ve algıladıkları başarım düzeylerinin birtakım demografik, dışarıda yemek yeme ve seyahat özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için parametrik olmayan analiz tekniklerinden Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis H testlerinden yararlanılmıştır. Bu bağlamda, aile restoranlarını ziyaret eden katılımcıların açık büfe restoranları ziyaret eden katılımcılara göre fiziksel unsurlar faktörüne daha çok önem verdiği tespit edilmiştir. Genel anlamda, Amerikalı ve Avrupalı ziyaretçilerin ise Asyalı ziyaretçilere kıyasla temizlik faktörüne daha çok önem verdiği bulunmuştur. Aynı zamanda lise ve altı eğitim seviyesine sahip katılımcıların diğer eğitim seviyelerine sahip katılımcılara göre atmosfer ve dekorasyon faktörünü restoranlarda daha başarılı bulduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan (a) gelir düzeyi yüksek katılımcıların gelir düzeyi düşük katılımcılara göre ve (b) lüks restoranı ziyaret eden katılımcıların yerel restorana giden katılımcılara kıyasla restoranlarda çalışanlara daha fazla önem verdiği belirlenmiştir. Aynı zamanda, çocuk sahibi olan katılımcıların olmayanlara göre çalışanlar ve fiziksel unsurlar faktörlerine daha çok önem verdiği de çalışmanın bulgularından biridir. Bu araştırmanın hem kitle hem de bireysel turizm faaliyetlerinin gerçekleştiği bir destinasyonu ziyaret eden yabancıların genel olarak restoranlarda önem verdikleri ve başarımını değerlendirdikleri faktörlerin belirlenmesi açısından hem ilgili alandaki bilgi birikimine hem de destinasyonda bulunan ilgili paydaşlara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Restoran Tercihi, Yiyecek ve İçecek Deneyimi, Önem-Başarım Analizi, Kapadokya Bölgesi