Üstün Özellikli Mersin Bitkisi Genotiplerinin In vitro Kuraklık Koşulları Altında Performanslarının Araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMİT BEKTAŞ

Danışman: Özhan Şimşek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tez çalışmasında; Adana'nın Karaisalı ve Mersin'in Erdemli ilçelerinde, 2017 yılında yapılan seleksiyon çalışması sonucunda seçilmiş olan 2 adet siyah ve 2 adet beyaz meyveli genotip olmak üzere toplamda 4 adet mersin bitkisi genotipi kullanılmıştır. Araştırmada mersin genotiplerine farklı oranlarda polietilen glikol (PEG) uygulaması yapılarak, yapay kuraklık şartları oluşturulmuş ve kültür ortamlarında su stresi sağlanmıştır. Deneme sonucunda bitkilerin kuraklık stresi karşısında mikroçoğaltım ve köklendirme performansları incelenmiştir. Mikroçoğaltım denemelerinde genotiplerde kardeşlenme katsayısı (kardeş/bitkicik) ve bitki boyu (cm) kriterleri, köklendirme ortamında ise bitki boyu, kök uzunluğu ve kök sayısı parametrelerine ait bulgular elde edilmiştir. Mersin genotiplerinin mikroçoğaltım ve köklendirme performansları genel olarak değerlendirildiğine; Siyah Meyveli-1 genotipi öne çıkmaktadır. Genotipler, siyah ve beyaz meyveli olmak üzere kendi içlerinde değerlendirildiğinde ise, sırasıyla Siyah Meyveli-1 ve Beyaz Meyveli-1 genotipleri en iyi sonuçları elde etmiştir. Çalışmada kullanılan genotiplerin, uygulanan tüm in vitro kuraklık ortamlarında çoğaltılabildiği ve hayatta kaldığı, artan kuraklık şiddeti oranına (PEG) bağlı olarak bitkiciklerin gelişimlerinin olumsuz yönde etkilendiği gözlemlenmiştir. Bununla birlikte yapılan araştırma, her geçen gün artış gösteren kuraklık stresi tehdidi ile tarımsal üretimde sorun yaşayan alanlarda, mersin yetiştiriciliğinin alternatif bir ürün olarak değerlendirilmesine olanak sağlaması açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Myrtus communis L., In vitro, Mersin bitkisi, Kuraklık, PEG, Mikroçoğaltım