Akım sitometri ile B hücre öncülerinin (hematogon) tanımlanması ve minimal rezidüel hastalık ayrımında yeni yaklaşımlar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İMMÜNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİNAN KÜTÜK

Danışman: Mustafa Yavuz Köker

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kemik iliğinde B hücre gelişim sürecinde ortaya çıkan B hücre öncülleri hematogon olarak tanımlanır ve kemik iliği regenerasyon sürecinde rol alır. B ALL tedavi sürecinde B-ALL blast hücreleri ile morfolojik olarak karışabilir. Bu nedenle kalıntı hastalık (MRD) takibinde doğru tanımlanmasına ihtiyaç duyulur. Bu çalışmanın amacı, B ALL hastalarında hematogon ve lösemik blast hücreleri ayrımında kullanılan akım sitometri yönteminin daha etkin ayırıcı verileri elde etmesini sağlayarak sensitivite ve spesifitesini artırmaktır. Bu amaçla akım sitometri floresan değerlerinin kantitatif verilerini kullanarak sonuçlar değerlendirilecektir. Çalışmaya 22 B ALL hastası (17 pediatrik, 5 erişkin) ve 27 kontrol olgusu (22 pediatrik, 5 erişkin) dahil edildi. İmmünofenotipik analizde, TdT, CD20, CD22, CD10, CD19, CD34, CD45 gibi klasik antikorlara ek olarak CD58, CD81, CD123, CD24, CD44 ve CD9 içeren yeni antikorlar tanımlandı. Her belirtecin ekspresyon düzeyi gMFI ve CV ile kantitatif olarak değerlendirildi. Çalışma grupları arasında yaş ve cinsiyet dağılımı benzer bulundu (medyan yaş 10,5 vs. 7 yıl; p>0,05). CD58 ve CD81 gibi işaretleme antikorlarının floresan yoğunluğu sonuçlarına göre CD58 ekspresyonu blast grubunda, CD81 ekspresyonu ise hematogon grubunda anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,001). CD34, CD38, CD45 ve TdT markerları da gruplar arasında istatistiksel olarak farklılık gösterdi (p<0,05). Kontrol grubunda hematogon, morfolojik olgunluk evrelerine göre üç alt gruba ayrıldı. Çalışmamız B-ALL MRD taramalarında CD58⁺/CD81⁻ profilinin hematogon blast ayrımında önemli blast ayırıcı belirteç olarak kullanılabileceğini gösterdi. CD24–CD44–TdT üçlüsünün ise sekonder destekleyici belirteç olarak kullanılmasının, akım sitometri tabanlı MRD analizlerindeki yanlış pozitiflik oranını önemli ölçüde azalttığı ve tanı izlem algoritmalarının güvenilirliğini güçlendirdiği sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: Akım Sitometri; B-ALL; CD58, CD81; Hematogon Minimal Rezidüel Hastalık;