izositrat dehidrogenaz (IDH) geninde mutasyon taşıyanve taşımayan glioblastomalarda timokinon'un hücre canlılığına ve poliferasyonuna etkisinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BERFİN UĞUR

Danışman: Zühal Hamurcu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gliomalar, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 4 alt evrede toplanmıştır. Evre I ve Evre II "düşük evreli", Evre III ve Evre IV (glioblastoma multiforme, GBM) ise "yüksek evreli" kabul edilmiştir. 2016'da yapılan sınıflandırmada GBM'ler, izositrat dehidrogenaz (IDH) geninde mutasyon taşıyan ve taşımayan olarak ikiye ayrılmıştır, GBM'lerin, heterojen olmaları, yüksek proliferasyon oranları, agresif özellikleri hastalarda tedaviyi zorlaştırmaktadır. GBM hastalarında uygulanan geleneksel tedavi stratejileri, tümör rezeksiyonu, temozolomide dayalı kemoterapi, radyoterapi veya bunların kombinasyonuna dayanmaktadır. GBM tedavisinde ilerlemeler olmasına rağmen, hastaların yaşam süreleri oldukça kısadır. GBM'lerin tedavisi için daha etkili tedavi stratejilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Kanser ilaçlarının yan etkilerinden dolayı alternatif tedavi olarak veya var olan tedavilerine destek olarak bitkisel kaynaklı ve sitotoksititesi az olan doğal biyoaktif maddelerin kullanımı önem kazanmıştır. Bunlar arasında, antioksidan, antienflamatuar ve antikanser özellikleri nedeniyle; çörek otu özütü timokinon (TQ), son yıllarda çeşitli kanser araştırmasında konu olmuştur. TQ, proliferasyon, migrasyon ve invazyon gibi kanserin farklı evrelerinin inhibisyonunda etkili olduğu dolayısıyla metastazı engelleyebildiği bildirilmiştir. Literatürde GBM kanser hücrelerinde timokinon antiproliferatif etkisi araştırılmıştır. Ancak literatür incelendiğinde IDH-mutant olan GBM hücreleri üzerine TQ'nun anti-proliferatif etkisini araştıran bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Önerilen tez çalımasın da TQ'nun IDH-mutant GBM hücrelerin canlılığı ve proliferasyonuna proliferasyonuna olası etkisinin IDH-mutant olamayan GBM hücreleri ile karşılaştırılmalı olarak araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma sonuçlarımıza göre, IDH-mutant olmayan GBM hücrelerinde 25 µM'dan itibaren, IDH-mutant GBM hücrelerinde ise 6.25 µM'dan itibaren TQ'nun hücre canlılığını azalttığı bulundu. Bu sonuçlarımız TQ'nun IDH-mutant GBM hücrelrinde çok düşük konsantrasyonlarda bile toksik etki gösterdiği ve bu hastalar için kemoteröptiklere alternatif olarak veya kemoteröpatiklerle kombinasyonun kemoteröpatiklerin etkinliğini artırabileceğini işaret etmiştir.