Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ÖZLER
Danışman: Müge Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fitokimyasallar kardiyovasküler hastalıkların da içinde olduğu birçok kronik hastalığa karşı koruyucu özellik gösteren besin ögesi olmayan biyoaktif bileşiklerdir. Bu çalışmada bireylerin kardiyovasküler hastalık risk skorları, diyetle fitokimyasal alımları, kardiyovasküler hastalık bilgi düzeyleri ve fitokimyasal alımının kardiyovasküler hastalık riskine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmaya; Kasım 2021-2022 tarihlerinde, Iğdır ilinde özel bir hastanede, 30-64 yaş aralığında 267 birey katılmıştır. Kardiyovasküler hastalıklar ve diğer kronik hastalığı olan bireyler bu çalışmaya dahil edilmemiştir. Veriler bireylerin sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeylerine yönelik soruları ve besin tüketim sıklığı, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi (KARRİF-BD) ölçeğini içeren anket formu kullanılarak toplanmıştır. Antropometrik ölçümler yöntemine uygun bir şekilde yapılmıştır ve biyokimyasal bulgular alınmıştır. Framingham Risk Skoru yöntemi ile kardiyovasküler hastalık riskleri hesaplanmış; düşük, orta, yüksek olarak gruplandırılmıştır. Bireylerin 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları alınmıştır ve fitokimyasal içeriği yüksek besinlerden gelen enerjinin toplam günlük enerjiye oranıyla fitokimyasal indeks değeri hesaplamıştır. Elde edilen fitokimyasal indeks değerleri dört çeyreğe ayrılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 44.72±9.83 yıl ve %60.7'si kadındır. Framingham risk oranı %3.98, KARRİF-BD puan ortalaması 20.46±3.88'dır. Fitokimyasal indeks çeyrekleri arasında bireylerin biyokimyasal bulgularında anlamlı fark yoktur (p>0.05). Birinci fitokimyasal indeks çeyreğindeki kadınların bel çevresi ve bel/kalça oranı ortalamaları üçüncü ve dördüncü çeyrekdekilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p 0.05). Düşük, orta ve yüksek risk grubundaki bireylerin KARRİF-BD puan ortalamaları benzerdir. Sonuç olarak; bu çalışmada diyetle fitokimyasal alımının kardiyovasküler hastalık risk ve bilgi düzeyine önemli düzeyde etkisi olmadığı; fakat kadınlarda fitokimyasal içeriği yüksek besin tüketenlerin bel çevresi ölçümünün daha düşük olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Fitokimyasal İndeks; Framingham Risk Skoru; Kardiyovasküler Hastalık Riski; KARRİF-BD