Sahra alti Afrika ülkelerinde enerji yoksulluğunun sosyoekonomik ve çevresel etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: MOHAMMED ALNOUR ADAM ABAKER ADAM ABAKER
Danışman: FAİK BİLGİLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez öncelikle Sahra Altı Afrika'da 2000-2021 döneminde enerji yoksulluğunun sosyoekonomik ve çevresel etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmada sosyoekonomik göstergeler olarak yaşam beklentisi ve bebek ölüm oranları, eğitim düzeyi, kişi başına düşen gelir ve işgücüne katılımı kullanılmaktadır. Bu tez, enerji yoksulluğunun sosyoekonomik etkisini araştırmak için mekânsal yayılma etkisi analizinin uygulanmasını ele almaktadır. Bu amaçla, Mekânsal Durbin Modeli (SDM), Mekânsal Otoregresif Regresyon (SAR) ve Mekânsal Hata Modeli (SEM) olmak üzere üç mekânsal regresyon kullanılmıştır. Ayrıca, referans teorik ve analitik çerçeve olarak STIRPAT modelini takiben karbon ayak izi, arazi kullanımı, orman kaynakları ve balıkçılık alanları çevresel göstergeler olarak kullanılmıştır. Genel olarak bulgular, tüm sosyoekonomik göstergeler üzerinde enerji yoksulluğunun dolaylı etkisinin (yayılma) doğrudan etkisinden (yerel) daha güçlü olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, sonuçlar hem kırsal hem de kentsel enerji yoksulluğunun arazi tahribatına önemli ölçüde katkıda bulunduğunu, ancak kırsal enerji yoksulluğunun arazi kullanımı üzerinde kentsel enerji yoksulluğundan daha zararlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Karbon ayak izinin her iki enerji yoksulluğu ölçütüne de anlamsız bir tepki verdiği bulunmuştur. Bu arada, kentsel enerji yoksulluğu özellikle uzun vadede orman kaynaklarının korunmasında olumlu bir rol oynamaktadır. Sahra Altı Afrika'da SKH7'yi gerçekleştirebilmek için enerji yoksulluğunun azaltılmasına yönelik stratejiler tasarlanırken yerel boyutlar, coğrafi yayılma etkileri ve kırsal ile kentsel alanlar arasında eşit enerji altyapısı dağılımı dikkate alınmalıdır.