Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Fakültesi, Astronomi ve Uzay Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Seda ACAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İnci Akkaya Oralhan
Eş Danışman: Aysun Akyüz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, NGC 628, NGC 4214, NGC 2403, NGC 4303 ve NGC 1672 galaksilerinde X-ışın çiftleri (XRB) tanımlanmış ve yakın çevrelerinde bulunan kompakt yıldız kümeleri ile olan olası ilişkileri araştırılmıştır. HST verileri kullanılarak gerçekleştirilen analizler sonucunda; NGC 628'de 864, NGC 4214'te 312, NGC 2403'te 541, NGC 4303'te 934 ve NGC 1672'de 543 kompakt yıldız kümesi kataloglanmıştır. Chandra X-ışını Gözlemevi arşiv verilerinin analizleri sonucu HST görüş alanı içinde kalan bölgelerde toplam 138 XRB tespit edilmiştir. Farklı konumsal hata yarıçapları (0".21–0".48 aralığında, %95 güven düzeyi) dikkate alındığında; NGC 628'deki 44 XRB'nin 15'i, NGC 4214'teki 15 XRB'nin 11'i, NGC 2403'teki 31 XRB'nin 26'sı, NGC 4303'teki 25 XRB'nin 15'i ve NGC 1672'deki 23 XRB'nin 10'u en az bir olası optik karşılık ile eşleşmiştir. XRB'lerin %61'inin yıldız kümeleri ile konumsal olarak ilişkili olduğu belirlenmiştir. Belirlenen XRB'lerin yaklaşık %80'i, yarıçapı 200 pc içinde bulunan genç ve kompakt yıldız kümeleri ile eşleşmektedir. Optik karşılıkların olası donör yıldızlar olduğu varsayıldığında, renk–kadir diyagramlarından elde edilen kütle değerleri incelenmiştir. Buna göre, NGC 4214'te bir HMXB ve NGC 4303'te beş HMXB konumsal olarak genç kümeler içerisinde iken yalnız bir LMXB yaşlı bir küme içerisinde konumlanmıştır. NGC 2403'deki XRB'lerin yaklaşık %45'ini oluşturan IMXB'lerin büyük çoğunluğu genç kompakt yıldız kümelerinin yakınında tespit edilmiştir. Yakın galaksilerden NGC 4214'te gözlenen benzer eğilim, IMXB'lerin oluşum mekanizmalarının HMXB'lerle daha güçlü bir paralellik taşıdığı sonucunu desteklemektedir.