İki bileşenli takoz sistemlerinin hidrostatik ekstrüzyonunda ürün-takoz ilişkinin fiziksel benzeşim yöntemiyle incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİLÜFER KUZULU
Danışman: Fehmi Nair
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Plastik şekillendirme yöntemlerinden biri olarak kullanılan ekstrüzyon işlemi; silindirik bir metal bloğun (takoz), bir kovan (alıcı) içine yerleştirilerek uygulanan basınç etkisiyle matris deliğinden geçirilerek mamul elde edilmesidir. Bu yöntemle çubuk, boru, şerit gibi uzun ürünler elde edilir.Bu tez çalışmasında, ekstrüzyon yöntemlerinden biri olan hidrostatik ekstrüzyon yöntemi kullanılarak fiziksel benzeşim metodu ile iki bileşenli takozların hidrostatik ekstrüzyon davranışı ve nihai ürün özellikleri incelendi. Çalışma sırasında ekstrüzyon deneylerini gerçekleştirebilmek için hidrostatik ekstrüzyon ünitesi ve takoz basma aparatları tasarlandı. Deneyler 5 aşamada gerçekleştirildi. Deney malzemesi olarak plastine malzeme kullanıldı. Bu malzemeden ekstrüzyon işlemine tabi tutulacak takozlar hazırlandı. İlk aşamada katman katman hazırlanan takoz malzemeleri direk ve indirek ekstrüzyon işlemine tabi tutularak akış karakteristikleri izlendi. Diğer dört aşama için kullanılan takoz malzemeleri iç içe iki boru şeklinde hazırlandı. İkinci aşamada kullanılan takozların iç çapları birbirinden farklı olarak imal edildi ve farklı ekstrüzyon oranlarında ekstrüze edilerek ürün kesitinde kaplama/öz oranı incelendi. Üçüncü aşamada takozların öz bölgeleri farklı sertliklerde imal edilerek ekstrüze edilirken, dördüncü aşamada kaplama bölgeleri farklı mukavemette hazırlanan numuneler kullanıldı. Son olarak aynı mukavemette hazırlanan takozlar ekstrüze edildikten sonra elde edilen ekstrüzyon ürünleri birleştirilerek yeni bir takoz oluşturuldu ve çoklu özlü takoz imal edilerek ekstrüze edildi. Bütün bu deney sonuçları ışığında takoz tasarımını; ekstrüzyon oranının, takoz hazırlamakta kullanılan malzemenin etkilediği, ürün boyuna bağlı olarak ürün öz çaplarındaki değişimin ise ihmal edilebilir seviyede düşük olduğu tespit edildi. Sonuç olarak; iç içe iki katman olarak ekstrüzyon edilmesi planlanan bir mamul için takoz kesiti ve ürün kesiti arasındaki ilişkiyi veren bir bağıntı önerildi. Ayrıca bu işlemin farklı mukavemet özelliklerine sahip iki malzemenin birlikte ekstrüzyonu için kullanılabileceği ve bu sistemle çok özlü ürün imal edilebilirliğinin araştırılması önerildi.