Kayseri ilinde doğal olarak yayılış gösteren karamuk (berberis crataegina DC) genotiplerinin morfolojik, biyokimyasal ve moleküler karakterizasyonu

MUAMMER SUN

Kayseri ilinde doğal olarak yayılış gösteren karamuk (berberis crataegina DC) genotiplerinin morfolojik, biyokimyasal ve moleküler karakterizasyonu

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUAMMER SUN

Danışman: Mehmet Yaman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kayseri ilinin Pınarbaşı, Kocasinan, Melikgazi ve Talas ilçelerinde 2023-2024 yıllarında yürütülen çalışmamızda doğal olarak yetişen, sağlık açısından yararlı ve biyoaktif bileşenlerce zengin içeriğe sahip Berberis crataegina DC (Karamuk) bitkilerinin morfolojik, biyokimyasal ve moleküler olarak karakterizasyonunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza göre genotiplerin meyve ağırlığı 0.047 ile 0.137 g, meyve eni 3.06 ile 4.64 mm, meyve boyu 5.80 ile 9.05 mm arasında değişiklik göstermiştir. Genotiplerin yaprak boyu 22.56 ile 39.20 mm, yaprak eni 5.98 ile 14.45 mm, sap uzunluğu 4.51 ile 11.84 mm, sap kalınlığı 0.35 ile 0.68 mm arasında değişiklik göstermiştir. Toplam fenolik içerik 190.53 ile 297.55 mg GAE/100 g, toplam flavonoid içerik 82.03 ile 203.89 mg QE/100 g, toplam antosiyanin içerik 4.54 ile 11.76 mg cyn-3 gluc/100 g ve toplam antioksidan içerik %57.76 ile %87.93 arasında değişiklik göstermiştir. Temel bileşen analizinde (TBA) incelenen 11 özellik arasından, eigen değeri 1'den büyük olan 4 bileşen tespit edilmiştir. Temel bileşen analizine göre TBA1 %23.48, TBA2 %18.68, TBA3 %16.39 ve TBA4 %13.34 olmak üzere ilk 4 temel bileşen toplam varyasyonun %71.89'unu açıklamıştır. 9 ISSR moleküler primeri kullanılarak yapılan analizlerde bant sayısı 4 ile 13, polimorfik bant sayısı 3 ile 10, polimorfizm oranı %61.54 ile %100 ve primerlerin bant uzunlukları 200 ile 1000 arasında değişiklik göstermiştir. Moleküler analizlere göre çizilen UPGMA dendogramında genotiplerin benzerlikleri 0.64 ile 1.00 arasında değişmiş ve en benzer genotipler G2 ve G13 genotipleri olmuştur. Çalışma sonucunda bölgenin Berberis crataegina DC açısından zengin ve geniş varyasyona sahip olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Karamuk, Antioksidan, PCA, Genetik Çeşitlilik, Heatmap.