Gilles Deleuze’un Henri Bergson Yorumu Üzerine Bir Değerlendirme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Aydın ÇİÇEK

Danışman: Serdar Saygılı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gilles Deleuze felsefeye getirmiş olduğu yeni düşünme biçimiyle Batı felsefe geleneğini etkilemiştir. Bu etkinin sebebi onun özcü düşünme biçimine getirmiş olduğu eleştirilerdir. Deleuze açısından özcü düşünme biçimi eleştirilmesi gereken yapısal bir düşünmedir. Bu yapısal düşünme biçiminin yerine oluşa dayalı fark felsefesi getirilmelidir. Deleuze'e göre yapısal düşünme biçimini terk edip onun yerine oluşa dayalı bir düşünme biçimini getiren filozoflardan birisi Henri Bergson'dır. Bergson felsefesi özcü düşünme biçimine eleştiri oluşturduğu gibi Batı düşünme biçimine de eleştiri oluşturmaktadır. Bununla birlikte Deleuze'e göre Bergson aşkın bir varlık görüşü yerine içkin varlık görüşünü getirmiş filozoflardan birisidir. Bergson içkin varlık görüşüne bağlı olarak her şeyi evrene içkin biçimde açıklamaya çalışmıştır. Zira Bergson açısından evren dâhil tüm şeyler evrim ile oluşmuştur. Aynı zamanda Evren, evrim ile oluşurken aşkınsal bir yapıdan güç almamaktadır. Deleuze'e göre Bergson'da evren dâhil tüm şeyler sürenin farklılaşması sonucunda oluşmuştur. Bu farklılaşma dışsal olmadığı içsel farklılaşmadır. Bu çalışmada ortaya koymaya çalışılan düşüncelerden birisi Bergson'un süreye bağlı oluş düşüncesini savunmasıdır. Bu sebeple her iki filozofun üretmiş olduğu kavramlar öz oluşturmak yerine oluş içerisinde sürekli olarak yaratılmaktadır. Dolayısıyla Deleuze, Bergson'un kavramlarını oluşa bağlı bir biçimde açıklamaya ve anlamaya çalışmıştır. Anahtar Kelimeler:Evrim, Sezgi, Süre, Hafıza, Virtüellik, Fark, Oluş, Bergson, Deleuze