Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu ve Sultan Tuğrul Bey Dönemi (1037-1063)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ANIL ERGÜNER

Danışman: Muhammed İbrahim Yıldırım

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ'NİN KURULUŞU VE SULTAN TUĞRUL BEY DÖNEMİ (1037-1063) Anıl ERGÜNER Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Eylül 2024 Danışman: Doç. Dr. Muhammed İbrahim YILDIRIM ÖZET Türk ve İslâm tarihine damga vuran Büyük Selçuklu Devleti, Tuğrul Bey döneminde geniş sınırlara ulaşan güçlü bir devlet olarak karşımıza çıkmaktadır. Devletin henüz ilk hükümdarı döneminde güçlü bir siyasî teşekkül olarak karşımıza çıkması, bizi Selçukluların hangi aşamalardan geçerek bu noktaya geldiği ve bu başarının nasıl sağlandığı konusunu sorgulamaya sürüklemektedir. Bu tez çalışmamızın amacı Büyük Selçuklu Devleti'nin henüz ilk hükümdarı döneminde bu başarıyı nasıl sağladığını açıklığa kavuşturmaktır. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Selçukluların tarih sahnesine çıkışı incelenmiştir. İkinci bölümde Selçukluların Çağrı ve Tuğrul Bey liderliğinde faaliyetlerine, Gazneliler ile mücadelelerine ve Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşuna yer verilmiştir. Üçüncü bölüm ise Tuğrul Bey dönemi siyasî olaylarını içermektedir. Çalışmamızda konuların aydınlatılması için birincil kaynakların yanı sıra, konuyu daha önce çalışmış araştırmacıların eserlerine de başvurulmuştur. Böylelikle Tuğrul Bey devrinin sonuna kadar Selçukluları ve Büyük Selçuklu Devleti'ni yakından ilgilendiren tarihî olayların sağlam bilgiler ışığında tahlil edilmesi amaçlanmıştır. Tuğrul Bey döneminde güçlü bir siyasî teşekkül olan Büyük Selçuklu Devleti'nin bu aşamaya gelmesinde, Selçukluların kritik dönemlerde yaptığı göçlerin, İslâmiyeti benimsemesinin, savaş kabiliyeti ve mücadele azmi yüksek bir topluluk oluşunun, Türkmen gücünden başarıyla istifade etmesinin, Çağrı Bey gibi önemli bir askerî figüre ve Tuğrul Bey gibi yüksek bir siyasî kabiliyete sahip isme olmasının etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Oğuzlar, Selçuklular, Büyük Selçuklu Devleti, Çağrı Bey, Tuğrul Bey