Endometriyum kanseri hücre hattında (RL95-2) Eryngium kotschyi Boiss bitkisinin sitotoksik ve apoptotik etkilerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İLAÇ ARAŞTIRMA, GELİŞTİRME VE UYGULAMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA SEVER

Danışman: LEYLA PAŞAYEVA FATULLAYEV, AYŞE KÜBRA KARABOĞA ARSLAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gelişmiş ülkelerde sık görülen jinekolojik kanser olan endometriyum kanseri, rahim ağzı kanserinden sonra ikinci sıradadır. Kanser ilaçlarının birçoğu apoptozu uyaran yolaklar üzerinden etkilidir. Bilimsel çalışmalarda kanser tedavisi için bitkisel kaynaklı ürünlere de yer verilerek yeni tedavi seçeneklerini artırmak amacıyla hedefe yönelik kanser araştırmaları ortaya konmaktadır. Bu amaçla, bu tez çalışmasında Türkiye'de endemik olarak yetişen Eryngium kotschyi bitkisinin RL95-2 endometriyum kanser hücre hattında potansiyel sitotoksik etkinliği incelendi ve apoptotik yolakta görev alan Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 üzerine potansiyel etkisi araştırıldı. Çalışma kapsamında E. kotschyi bitkisinin kök kısımlarından elde edilen metanol (EKR) ekstresinin farklı konsantrasyonlarının hücre canlılığı üzerindeki etkinliği Sülforodamin B (SRB) yöntemi ile belirlendi ve IC50 değerleri hesaplandı. EKR'nin apoptoz etkinliği, Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 apoptozla ilişkili proteinler üzerinden değerlendirildi. Protein seviyeleri ELISA kiti kullanılarak tayin edildi. Sonuç olarak, ekstrenin 72 sa. IC50 değeri 167.80 µg/ml'dir. EKR kontrole kıyasla 150 µg/ml konsantasyonda Kaspaz-3'ü 1,84 kat; Kaspaz-9'u 1,48 kat artırdı. Ek olarak Bax/Bcl-2 oranını 1,67 kat artırarak apoptoz üzerinde aktivite gösterdi. Bu veriler ile EKR'nin belirtilen konsantrasyonların apoptotik hücre ölümünü indüklediği ve sitotoksik etkiye sahip olduğu tespit edildi. Literatürde EKR'nin RL95-2 üzerindeki etkilerinin araştırılmasına yönelik ilk çalışma olması açısından önem arz etmektedir. Ancak etki mekanizmasının aydınlatılması için kaspaz yolağı çalışmalarının genişletilmesi gerekmektedir. Çalışmanın, E. kotschyi'nin araştırılması, etkili bileşenlerinin belirlenmesi, sitotoksik etki mekanizmalarının aydınlatılması gibi ileri düzeydeki çalışmaları teşvik edeceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Bax; Endometrium; Eryngium; Kaspaz-3; RL95-2.