Menstrual siklus ortognatik cerrahiye bağlı morbiditeyi etkiler mi? prospektif çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELVIN GULIYEV
Danışman: Ahmet Emin Demirbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ortognatik cerrahi, çene-yüz cerrahisindeki majör cerrahi operasyonlardan biri olup bu ameliyat sonrasında hastalarda fiziksel durumu etkileyen postoperatif morbitideler sık görülmektedir. Menstrual siklus kadınlarda ilk âdet kanamasından sonuncuya kadar hormonlar tarafından düzenlenen ve 21-35 günde bir tekrarlayan, foliküler ve luteal fazları içeren döngüsel değişim olarak tanımlanır. Kadınlarda bu döngü sırasında meydana gelen hormonal değişimler, başta ağrı mekanizması olmak üzere merkezi nöromodülasyon mekanizmaları üzerinde etkili olabilmektedir. Bu çalışmada menstrual siklus fazlarının ortognatik cerrahide postoperatif morbitide üzerinde farklı etkileri olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı farklı menstrual siklus fazlarında çift çene osteotomisi yapılan yetişkin kadın hastalarda menstrual siklusun postoperatif morbitideye olan etksinin araştırılmasıdır. Bu klinik çalışma tek merkezli, prospektif, çift kör, randomize bir çalışma olarak planlanmıştır. Çalışmaya dâhil edilen sınıf 3 anomaliye sahip 18-35 yaş aralığında düzenli menstrual siklusa sahip kadın hastalar menstrual siklus döngü süreçlerindeki ovaryan siklus aşamalarına göre iki gruba ayrılmıştır. Bu fazlar hastanın adet tarihine göre hesaplanarak belirlenmiştir. Grup I foliküler faz, Grup II luteal faz olarak belirlenmiştir. Ağrı ölçümü için VAS skalası postoperatif 1, 2, 3, 6, 9, 12, 24, 36, 48, 60, 72 saat ve 4, 5, 6, 7. gün olarak kaydedilmiştir. Ayrıca toplam analjezi tüketimi de kaydedilmiştir. Postoperatif ödem stereofotogrametri (3dMD Vultus) yöntemi ile postoperatif 1, 2 ,3, 7, 14. gün ile 1, 2, 3. aylarda yapılan ölçümler ile kaydedilmiştir. Bulantı ve kusma postoperatif dönemde takip edilmiş ve kaydedilmiştir. Hastaların ayrıca yaş, ameliyat süresi, intraoperatif kanama miktarı, cerrahi hareket miktarları diğer değişkenler olarak belirlenmiş ve kaydedilmiştir. Veriler TURCOSA (Turcosa Analitik Çözümlemeler Ltd. Şti, www.turcosa.com.tr) istatistik yazılımında gerçekleştirilmiş ve anlamlılık düzeyi p 0,05). İntraoperatif kanama luteal fazda foliküler faza göre daha az olmasına rağmen anlamlı fark bulunamamıştır (p=0.068). Total ortalama VAS değerleri luteal faz hastalarında foliküler faz hastalarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük bulundu (p=0,039). Postoperatif ödem açısından luteal fazda foliküler faza göre 7, 14, ve 21. günde ödem daha düşük ölçüldü ve istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p <0,05). Bu çalışmanın sonuçlarına göre ortognatik cerrahi ameliyatı planlanan kadın hastalarda menstrual siklusun luteal fazında ameliyatın yapılması postoperatif morbiditeyi azaltmak için tercih edilebilir. Bununla birlikte bu çalışmanın sonuçlarının daha iyi yorumlanabilmesi ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Menstural siklus; Morbidite; Ortognatik cerrahi; Postoperatif ağrı; Postoperatif ödem.