GELENEKSEL VE ÇOK BOYUTLU PERFORMANS DEĞERLEME MODELLERİ VE BİR ARAŞTIRMA


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevgi Sümerli

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Azzem ÖZKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüz rekabet ortamında işletmelerin başarılı olmalarında etkin bir performans değerleme sisteminin önemi büyüktür. Başarıyla uygulanan bir performans değerleme sistemi, işletme başarısının sürekli izlenmesini sağlamaktadır. İşletmenin başarısını tüm yönleriyle değerlendirmeyi amaçlayan performans değerleme sistemlerinin finansal boyutla birlikte finansal olmayan boyutu da dikkate almaları gerekmektedir. Finansal göstergelere dayalı performans değerleme sistemlerinin işletmelerin başarısı için kritik öneme sahip bir takım faktörlerin ölçülmesinde yetersiz kaldığı görülmektedir. Bu bakımdan geleneksel performans değerleme sistemlerinin yetersizliklerini ve eksikliklerini gidermeye yönelik olarak çok boyutlu modeller geliştirilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada işletmelerde performans ölçülmesi ve gerekliliğine değinilmiş, uygulamada kullanılan performans ölçüm sistemleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca çok boyutlu performans ölçüm yöntemlerinden olan performans prizması modeli ile ilgili bir araştırmaya yer verilmiştir. Araştırmada performans prizması ve boyutları üzerine çeşitli değişkenlerin etkilerini araştırmak üzere üç ayrı model oluşturulmuştur. Model-1 kapsamında çeşitli değişkenlerin algılanan performans prizması boyutları üzerine etkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre bazı değişkenlerin (kurumsal sosyal sorumluluk, işletme kültürü, yenilikçilik ve müşteri odaklılık) performans prizması boyutları üzerine istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkisi olduğu belirlenmiştir. Model-2 kapsamında da çeşitli değişkenlerin algılanan finansal ve finansal olmayan performans ile algılanan genel işletme performansı üzerine etkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre modelde yer alan bazı değişkenlerin (kurumsal sosyal sorumluluk, işletme kültürü, üretim performansı, yenilikçilik ve müşteri odaklılık) algılanan finansal ve finansal olmayan performans ile algılanan genel işletme performansı üzerine istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Model-3 kapsamında ise performans prizması boyutlarının algılanan finansal ve finansal olmayan performans ile algılanan genel işletme performansı üzerine etkisi araştırılmış ve elde edilen bulgulara göre istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Performans, Performans Ölçümü, Çok Boyutlu Performans Değerleme Modelleri, Performans Prizması.