Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Damla Erakuman
Danışman: Nurten Filiz Ak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kuazarlar, merkezlerinde süper kütleli bir kara delik (SKK) içeren, küçük bir bölgeden çok güçlü ışıma yapan, evrenin en uzak ve parlak nesneleridir. Güncel çalışmalarla, kuazarların %25'inden daha az bir kısmında, süper kütleli kara delik etrafında bulunan yığılma diskinden uzaya doğru madde taşıyan, rüzgar yapıları tespit edilmiştir. Bu rüzgarlar, tayfta maviye kaymış geniş soğurma çizgileri (Broad Absorption Line; BAL) olarak görülürken hızları, 0.3c'ye kadar ulaşabilir. Güncel çalışmalar rüzgarlarla taşınan soğurucu maddenin fiziksel parametrelerinin zamanla güçlü değişimler gösterdiğine işaret etmektedir. Bu güçlü değişimlerin incelenmesi, kuazarların rüzgar yapısı, dinamiği ve evrimsel süreci hakkında bilgi sağlayacaktır. Bu tez çalışmasında, SDSS tarafından gözlenmiş, J141955.28+522741.4 (J1419) kuazarının, kısa zaman ölçekli değişimleri incelenmiştir. Çeşitli kriterlerle seçilen J1419 kuazarına ait çok sayıda tayf analiz edilmiş ve tayflarda tespit edilen soğurma çizgilerinin zamana bağlı değişimleri incelenmiştir. Soğurma çizgilerinin değişimine neden olabilecek modeller tartışılmış ve üç tür koordineli değişim araştırılmıştır: (1) C IV elementinin çoklu soğurma çizgileri arasında (2) C IV ve SiIV elementlerin soğurma çizgileri arasında (3) C IV BAL yapıları ile diğer tayfsal bileşenler (süreklilik ve salma gibi) arasında. Bu çalışmada üç ana sonuca ulaşılmıştır: (1) C IV soğurma çizgilerinden biri zaman içerisinde kaybolup sonra yeniden ortaya çıkmaktadır (2) C IV soğurma çizgisinin en kısa süreli güçlü (>5σ) eşdeğer genişlik değişimi, ~1.3 gün (~31 saat) mertebesindedir. (3) C IV soğurma çizgileri arasındaki koordineli değişimler, iyonizasyon modelini desteklemektedir.