Necip Asım Yazıksız 'Türk Tarihi ' adlı eserinin transkripsiyon ve değerlendirmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURATHAN MEZGİTLİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Erhan YOSKA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nden Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne intikal eden Kilisli Necib Asım Bey (Yazıksız), milli şuurun uyanması ve milli ruhun canlanmasında büyük faydaları olmuş önemli Türkiyatçılarımızdandır. Yazarın, bu amaçla 1894-1895 yılları arasında kaleme almış olduğu "Türklerin Tarih-i Umumisi" adlı eserinin birinci cildinde Asya kıtasının tarihî coğrafyasından başlamak suretiyle, Moğol Devleti'nin yani Cengiz Han'ın ortaya çıktığı zamana kadar ki tarihi olaylar hakkında bilgi vermiştir. Türkistan coğrafyasının özellikleri hakkında bilgi verdiği Asya Arazisi başlığından sonra, Türk kelimesinin anlamlarını delilleriyle ispat etmeye çalışmıştır. Türk kelimesinden hareketle tarihî Türk devletleri Asya ve Avrupa Hunları ile Göktürkler ve Uygurların kökenleri, ortaya çıkmış oldukları coğrafya, siyasi ve kültürel hayatları hakkında bilgiler vermek suretiyle Türklerin umumi tarihlerine bir giriş yapmıştır. Türklerin İslâmiyet'e girişleri üzerinde durarak, Türk-İslam bütünleşmesi hususuna değinmiştir. Bunun haricinde Türklerin tarihî göç yollarını kullanmak suretiyle, Türkistan'dan Doğu Avrupa ve Balkanlara muhacereti hususu üzerinde durmuştur. Söz konusu coğrafyalara göç eden Bulgarların, Hazarların, İdil Türklerinin, Başkurtların, Kıpçakların ve Kumanların menşeileri, tarihleri ve sosyo-kültürel hayatları hakkında bilgiler verdikten sonra çağdaş devletlerle olan münasebetlerini izah etmiştir. Türkistan'da İslamiyet'i kabul eden Türklerin Ortadoğu'ya göçleri üzerinde de durmuş olan Necib Asım Bey Tolunoğulları, Ihşidler hakkında bilgi verdikten sonra, Maveraünnehir ve Horasan bölgesinde Selçukluların ortaya çıkışına da değinmiştir. Söz konusu dönemle ilgili olarak Selçuklu Devleti'nin kuruluş döneminde Sasaniler ve Gazneliler ile olan münasebetlerini izah etmiştir. Selçuklu coğrafyasından çeşitli sebeplerle göç eden ve Ön Asya'da Türkler tarafından kurulmuş olan Selçuklu, Eyyübi Danişmentli, Artuklu devletlerinden bahsetmiştir. Anahtar Kelimeler: Türk Tarihi, Türkistan, Selçuklular, Ön Asya'da Türkler