SPOR YAPMANIN HEMİSFERİK DOMİNANSA ETKİSİNİN ELEKTRODERMAL AKTİVİTE SİNYALLERİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Serhat Aladağ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşegül GÜVEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada takım sporu yapan kişilerde emosyonel terlemeyi ölçen elektrodermal aktivite kullanılarak hemisferik farklılıkların sinyal işleme ve özellik çıkarımı metoduyla tespit edilmesi hedeflenmiştir. Çalışma aktif spor yapan (n=17) ve spor yapmayan (n=21) üniversite öğrencilerinde yapılmıştır. Yaş ortalaması 20±0.4' tür. Çalışmaya katılan, sigara veya başka bir bağımlılık yapan madde kullanmayan sağlıklı bireyler olmasına dikkat edilmiştir. Çalışmaya katılan kişilere öncelikle el tercihi anketi (Annette) ve Hemisferik dominantlık testi uygulanmıştır. Daha sonra elektrodermal aktivite kaydı (EDA) alınmıştır. Dinlenim durumundaki (tonik) EDA kaydı 120 saniye süresince alınırken, fazik EDA kaydı Raven Progresif Matrisler testine ait 20 soru cevaplandırılırken alınmıştır. Elde edilen EDA sinyalleri sinyal işleme metodları ile gürültüden arındırılmış ve saf bilgi içeren EDA verileri üzerinden araştırma yapılmıştır. Saf bilgi içeren EDA sinyallerine ise özellik çıkarma fonksiyonları uygulanarak özellik vektörü üzerinden karşılaştırmalar yapılmıştır. Özellik vektörü 14 parametre içermektedir. Yapılan karşılaştırma sonucunda gruplar arası fark oluşturan parametreler seçilmiştir. Sempatik etkinliklerin karşılaştırılmasıyla araştırılan hemisferik farklılığın spor yapan kişilerde ortadan kalktığı, kontrol grubunda ise hemisferik farlılıkların devam ettiği bulunmuştur. Annette ve hemisferik dominantlık testlerinde ise kontrol grubundaki kişilerde kullandıkları el ile testler arasında uyum varken, sporcularda bu uyum azalmıştır. Bu uyum azalması bize sporcuların farkında olmadan her iki elini ya da hemisferini çalıştırmaya başladıklarını göstermiştir. Hemisferik farklılığın devam etmesi ve sporcularda kullanılan el – test uyumunun azalması EDA sinyallerinin analiz edilmesiyle incelenmiştir. İnceleme sonucunda sporcu olmayan gönüllülerden alınan EDA sinyallerindeki sağ ve sol el entropi değerleri birbirinden farklı iken; baskın el bağımlılığı olmadan sporcu gönüllülerden alınan EDA sinyallerindeki sağ ve sol el entropi değerlerinin birbirine eşit olduğu görülmüştür. Takım sporu yapan kişilerden oluşan deney grubumuzdan elde ettiğimiz bulgulara göre, takım sporu yapmanın her iki hemisferi de geliştirmeye yardımcı olabileceği sonucuna varılmıştır.