Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE KEKLİK
Danışman: Melike Bakır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Basit Dizi Tekrarı (SSRs) bir başka ismi ile mikrosatellit markörler, bitki genetik ve genomik araştırmaları için yaygın olarak geliştirilen ve kullanılan önemli moleküler gereçlerdir. Ancak mikrosatellitlerin geliştirilmesi yüksek maliyeti ve iş gücü nedeniyle bitkilerde yaygın olarak kullanımını sınırlamaktadır. Bu nedenle bir türde geliştirilen SSR markörün, tür içi ve türler arası aktarılabilirliğinin tespiti, genetik ve genomik çalışmalara kolaylık sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, kültür mercimeğinde geliştirilen SSR markörlerin yabani mercimek türleri L. nigricans, L. lamottei, L. ervoides, L. culinaris subsp. tomentosus, L. culinaris subsp. orientalis, L. culinaris subsp. odemensis'e transfer edilebilirliğini araştırmaktır. Bunun için kültür mercimeğinde geliştirilen 100 genomik SSR markörü test edilmiştir. Test edilen bu markörlerin yabani mercimek türlerindeki polimorfizm oranları sırasıyla % 41 (L. nigricans), %40 (L. culinaris subsp. tomentosus), %39 (L. culinaris subsp. orientalis), %34 (L. culinaris subsp. odemensis), %34 (L. ervoides) ve %31 (L. lamottei) olarak belirlenmiştir. Polimorfizm gösteren 41 adet markörün %51 (21 adet)'inin ise tüm türlerde ortak polimorfizm göstermiştir. Ortak polimorfizm gösteren bu markörlerin beklenen heterozigotluk (He) oranının ortalama 0.657 olduğu, gözlenen heterozigotluk oranının (Ho) ortalama 0.14 olduğu, polimorfik bilgi içeriği (PIC) değerinin ise, ortalama 0.61 olduğu tespit edilmiştir. Genetik benzerlik analizleri sonucu en yüksek benzerliğin L. culinaris subsp. orientalis ile L. nigricans (%81) türleri arasında olduğu, en düşük benzerliğin ise L. ervoides ile L. nigricans (%10) türleri arasında olduğu görülmüştür. Belirlenen aktarılabilir SSR markörlerinin tür içi veya türler arası çalışmalara, genetik çeşitlilik, gen akışı, filogenetik ve evrimsel ilişkileri araştırmak için bilimsel literatüre katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.