Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİDEM ŞULE ERDEM
Danışman: Saliha Demirel-Özsoy
Özet:Amaç: Depresyon, etyolojisinde biyopsikososyal faktörlerin rol oynadığı yaygın bir bozukluktur ve halen etyopatogenezine yönelik aydınlatılamamış alanlar vardır. Depresyonun nörobiyolojisinde rol oynayabilecek oreksin A, nöropeptid Y (NPY) ve oksitosin gibi nöropeptitler, göreceli olarak daha az araştırılmıştır ve çelişkili bulgular bildirilmiştir. Depresyonun sosyal işlevsellikte bozulma ile giden bir hastalık olması nedeniyle, empati gibi psikososyal faktörlerin depresyonun gelişmesinde ve sürmesinde rolü olabileceği öne sürülmüştür. Bu hipotezlerden yola çıkarak major depresyonu olan hastalarda serum oreksin A, NPY, oksitosin düzeyleri, empati düzeyleri ve bu parametreler arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Metod: Bu çalışmaya DSM-5 tanı kriterlerine göre majör depresif bozukluğu olan, 18-65 yaşları arasında, 69 hasta (48 kadın, 21 erkek) ve 32 sağlıklı kontrol (19 kadın, 13 erkek) dâhil edilmiştir. Hastalar en azından son iki haftadır antidepresan tedavi (fluoksetin için 6 haftadır) almamıştır. Hastalarda ve kontrollerde serum oreksin A, NPY ve oksitosin düzeyleri bir kez ölçülmüştür. Empati ve depresyon düzeylerini değerlendirmek için Temel Empati Ölçeği ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Bilişsel empati puanlarının hastalarda kontrollere göre daha düşük olduğu ve cinsiyet alt gruplarına göre analiz yapıldığında bu farklılığın sadece kadın hasta ve kontroller arasında anlamlı olduğu bulunmuştur. Duygusal ve toplam empati puanları açısından hasta ve kontroller arasında fark saptanmamıştır. Oksitosin düzeyleri hastalarda kontrollerinkinden yüksek bulunmuştur. Hastalarda oksitosin düzeyleri ve bilişsel empati puanları arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Hastaların ve kontrollerin oreksin A ve NPY düzeyleri arasında fark bulunmamıştır. Fakat kadın hastaların NPY düzeyleri erkek hastalarınkinden yüksek bulunmuştur. Hasta grubunda toplam hastalık süresi ve epizot sayısı ile duygusal ve toplam empati puanları pozitif ilişkilidir. Hasta grubunda toplam depresyon süresi ve NPY düzeyleri arasında da pozitif korelasyon vardır. Sonuç: Bu çalışmada, düşük bilişsel empatinin depresyon ile ilişkili olabileceği, duygusal ve toplam empatinin ise depresyonun kronikleşmesi ve tekrarlaması ile ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Ayrıca yüksek oksitosin düzeyleri depresyonun patofizyolojisiyle ilişkili olabilir. Anahtar Kelimeler: Bilişsel empati, depresyon, empati, nöropeptid Y, oksitosin, oreksin A