Para talebi tahmin modelleri: Türkiye ekonomisi üzerine bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RECEP FATİH İLHAN
Danışman: FAİK BİLGİLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enflasyon uzun vadede parasal bir olgudur. Ayrıca, bir ekonominin talep ettiği para miktarının sağlanmamasının Büyük Bunalımda olduğu gibi yıkıcı etkileri vardır. Bundan dolayı, bir parasal otorite para talebini doğru modellemeli ve tahmin etmelidir. Para talebinin doğru modellenmesi ve tahmin edilmesi para politikasının öngörülebilirliği ve uygulanabilirliği açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada, 2003:1-2016:2 dönemi Türkiye M1 reel para talebi analiz edilmiştir. Bu analiz için öncelikle para talebi ile ilgili teoriler ve modeller incelenmiştir. Bu teoriler, modeller ve konu ile ilgili önceki yapılan çalışmaların incelenmesi sonucu Türkiye M1 reel para talebini etkileyen etmenler ortaya konulmuştur. Bu etmenler arasındaki ilişkileri incelemek için bir para talep fonksiyonu ve denklemi oluşturulmuştur. Oluşturulan para talep denklemi zaman serisi metotları kullanılarak incelenmiştir. Böylelikle Türkiye M1 reel para talebi fonksiyonunun kısa ve uzun dönemli dinamikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Buradan elde edilen sonuçlarla TCMB'ye doğru bir para politikası yürütebilmesi adına bazı önerilerde bulunulmuştur. Çalışmanın ana bulguları şunlardır. Ekonomik aktiviteler, faiz oranı ve uluslararası sermaye hareketleri Türkiye M1 reel para talebinin temel belirleyicileridir. Oluşturulan para talep denkleminde bu değişkenleri sırasıyla reel gelir, 3 aylık mevduat faiz oranı ve reel döviz kuru temsil etmiştir. M1 reel para talebi ve belirleyicileri arasında güçlü ve istikrarlı bir uzun dönem ilişkisi bulunmuştur. Çalışma döneminde reel gelirin para talebi üzerinde çok önemli bir etkisi vardır. Bu durum, ilgili dönemdeki enflasyon ve faiz oranlarındaki önemli düşüş ile açıklanabilir ve Türkiye ekonomisinde bir parasallaşma olgusuna işaret eder. 3 aylık faiz mevduat oranının istatiksel olarak anlamlı bulunması Türkiye'deki bankacılık sisteminin M1 para talebine bir alternatif oluşturduğunu gösterir. Türkiye'de M1 para talebindeki çevrimlerin uluslararası sermaye akımları sonucu oluştuğu gözlemlenmektedir. M1 para talebi ve belirleyicileri arasında güçlü ve istikralı bir ilişki bulunması TCMB'nin parasal hedeflemeyi bir araç olarak kullanabileceği anlamına gelir. Bununla birlikte, Banka para politikalarını uygularken para talebinin ekonomik aktiviteler ve uluslararası sermaye hareketlerinin etkisi altında olduğunu göz önünde bulundurmalıdır. Banka'nın bu durumun farkında olduğu ve uygun politika araçları geliştirdiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: M1 para talebi, M1 para talebinin kısa ve uzun dinamikleri, para talebi tahmini, para politikası