ANAHTARLAMALI RELÜKTANS MOTORLARDA TORKUN KONTROLÜ VE İYİLEŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURETTİN ÜSTKOYUNCU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ferhat DALDABAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ill ANAHTARLAMALI RELUKTANS MOTORLARDA TORKUN KONTROLÜ VE İYİLEŞTİRİLMESİ ÖZET Bu çalışmada, Anahtarlamah Relüktans Motorların (ARM) kontrol edilmesinde gereksinim duyulan motora ait önemli parametrelerin yapay sinir ağlan ve bulanık sonuç çıkarım sistemleri ile kestirimi ve motorun magnetik devresinde birtakım değişiklikler yapılarak motora ait tork dalgalanmasının iyileştirilmesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen simülasyon sonuçlan beklenen değerlerle karşılaştınlmış ve grafiksel olarak gösterilmiştir. Tork dalgalanmasının azaltılması için gerçeklenen motor yapılan sonlu elemanlar yöntemi ile analiz edilmiş ve klasik 6/4 motor ile gerçeklenen yapılar arasındaki tork dalgalanması oranlan karşılaştmlmıştır. Anahtarlamah Relüktans Motorlar, yapılannın basitliği, kullanım kolaylıklan ve maliyetlerinin düşük olması sebebiyle gün geçtikçe kullanım alanlan artmakta olan basit elektrik makinalandır. Motorun çalışma prensibi relüktans kuvvetine dayanmakta ve serbest hareketli, çıkık yapılı rotorun, bulunduğu magnetik devre içerisindeki akının, en kolay yol bulabileceği en küçük relüktans konumuna kadar kuvvet uygulanarak çekilmesi şeklinde gerçekleşmektedir. Birçok avantaja sahip olmalanna karşın, konum sensörü gerektirmeleri ve tork dalgalanmalarının yüksek olması, ARM' nin kullanım alanlarını kısıtlayan en önemli sebeplerdendir. Literatürde bu amaçla birçok çalışma gerçekleştirilmiş ve bu kısıtlamalar aşılmaya çalışılmıştır. Özellikle bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, yapılan bu çalışmaların yapay zeka tekniklerini de içermesine olanak sağlamıştır. Bunun yanında motor performansının analiz edilmesinde gerçek değerlere yakın değerler verebilen sonlu elemanlar analizi de günümüzde sıkça bu amaçla bu alanda kullamlmaktadır. Dolayısıyla sunulan bu çalışmada, sözü edilen iki dezavantaj mIV elimine edilmesine çalışılmış ve bunun için yapay sinir ağlan, bulanık sistemler ve sonlu elemanlar metodlanndan yararlanılmıştır. Çalışmada, Bölüm I ve Bölüm II' de, anahtarlamalı relüktans motorun temel özellikleri ve çalışma prensiplerinden bahsedilmiş ve enerji dönüşümü üzerinde durulmuştur. Bölüm III' de, motora ait elektromagnetik karakteristiklerin elde edilmesinde kullanılan yöntemlerden bahsedilmiştir. Bölüm IV de, yapay sinir ağlan ve bulanık sistemler temel olarak tanımlanırken Bölüm V de elde edilen simülasyon sonuçlarına yer verilmiştir. Son bölüm olan Bölüm VI' da ise elde edilen sonuçlar kısaca özetlenmiş ve sonuçlara ilişkin bir değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Sözcükler : Anahtarlamalı relüktans motor, yapay sinir ağlan, bulanık sistemler, sonlu elemanlar analizi, tork dalgalanması.