Biyobozunurluğu İyileştirilmiş PET Liflerinin Boyanma Davranışı ve Kontrollü Biyobozunma Performansının Döngüsel Ekonomi Perspektifinde İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekstil Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2027
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA EKİCİ
Danışman: İlhan Özen
Özet:
Polietilen
tereftalat (PET) lifleri, tekstil sektöründe en yaygın kullanılan sentetik
liflerdir ve mekanik dayanım, boyanabilirlik ve proses uyumluluğu gibi
avantajları nedeniyle kısa vadede ikame edilmesi mümkün değildir. Ancak PET
liflerinin doğada uzun süre kalıcı olması, mikroplastik oluşumu ve atık
yönetimi sorunları ciddi çevresel etkiler yaratmaktadır. Döngüsel ekonomi
yaklaşımı kapsamında geri dönüşüm yöntemleri uygulanmakla birlikte, tekstil
atıklarının heterojen yapısı ve kalite kayıpları nedeniyle bu yöntemler tek
başına yeterli çözüm sunmamaktadır. Bu nedenle son yıllarda geliştirilen
biyobozunma başlatıcı katkılar ile modifiye edilmiş PET sistemleri, mevcut
üretim altyapısı ile uyumlu ve yaşam döngüsü sonunda biyolojik bozunma
potansiyeli sunan yeni bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır.
Bu tez çalışmasının amacı;
biyobozunur özellik kazandırılmış PET liflerinin boyanma davranışı ile
biyobozunma performansı arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu kapsamda
konvansiyonel PET ve biyobozunur katkı içeren PET iplikleri temin edilecek;
boyama işlemleri dispers boyarmaddeler kullanılarak gerçekleştirilecektir.
Boyama sonrası liflerin yapısal özellikleri FTIR, DSC ve SEM analizleri ile
karakterize edilecek, mekanik performansları değerlendirilecektir. Kontrollü
ortamlarda gerçekleştirilecek biyobozunma testleri ile kütle kaybı, yüzey
morfolojisi ve kimyasal yapı değişimleri incelenecektir.
Çalışma sonucunda, boyama işleminin
lif kristalinitesi ve yüzey kimyası üzerindeki etkilerinin biyobozunma kinetiği
ile ilişkisi belirlenecektir. Ayrıca biyobozunur katkı içeren PET liflerinin
boyanabilirlik performansı konvansiyonel PET ile karşılaştırılacaktır. Bu
çalışma, biyobozunur katkı içeren PET liflerinde boyama–bozunma etkileşimini
inceleyen ilk sistematik araştırmalardan biri olacak ve döngüsel ekonomi
kapsamında tekstil liflerinin sürdürülebilirliğine yönelik bilimsel veri
sağlayacaktır.