Yaprak Yay Sistemlerinde Tek Eksende Titreşim Ölçümü ve Yapay Sinir Ağlarıyla Modellenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Mekatronik Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Naciye Nisanur Keskinkılıç

Danışman: Mehmet Bahadır Çetinkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yaprak yay sistemleri, araçların hareketi sırasında aktarma organları ve şasilerinde oluşan titreşimleri depolayarak, gerilme, gerinim, deformasyon ve sapma gibi etkilerden kaynaklanan aşınma ve hasarı engeller. Bu titreşimlerin doğru şekilde tespit edilmesi ve sistemin en uygun çalışma şartlarının belirlenmesi önemlidir. Bu tezde, yaprak yay sistemlerindeki titreşim karakteristiklerini modellemek için yapay sinir ağlarına dayalı analizler yapılmıştır. Deneylerde, çelik yaprak yay sistemi üzerine düşük, orta ve yüksek basınç değerleri uygulanmış ve ivme sensörü ile titreşim verileri toplanmıştır. Toplanan verilerle sistemin titreşim karakteristikleri analiz edilmiştir. Radyal Tabanlı Yapay Sinir Ağı (Radial Based Artificial Neural Network, RTYSA) kullanılarak titreşimlerin modellenmesi amaçlanmış ve sekiz farklı yayılma sabiti değeri ile performans analizleri yapılmıştır. Sonuçlar, 0.1 yayılma sabiti değerine sahip RTYSA ağ yapısının en yüksek doğruluk ve performansla titreşim karakteristiklerini modelleyebildiğini göstermiştir. Ortalama Karesel Hata (Mean Squared Error, MSE) ve R2 analizleri, RTYSA'nın yüksek istatistiksel performansını doğrulamıştır. Sonuç olarak, önerilen RTYSA yapısı ile yaprak yay sistemlerindeki gerçek zamanlı titreşim karakteristiklerinin başarılı bir şekilde tahmin edilebildiği görülmüştür. Bu tez, yaprak yay sistemlerindeki titreşim etkilerini daha etkin bir şekilde analiz ve kontrol etmek için önemli bir model sunmaktadır.