Giresun Dereli ilçesi Geğrez Havzası cem ritüelleri ve müzik pratikleri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, MÜZİK BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERDAR ÖZDOĞAN

Danışman: Nazife Oya Levendoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Etnomüzikoloji disiplini çerçevesinde yapılan bu çalışmada, Giresun ili Dereli ilçesi Geğrez havzasında yaşayan Güvenç Abdal Ocağına bağlı, kendilerini Çepni Alevileri olarak adlandıran topluluğun cem ritüelleri ve müzik pratikleri ele alınmış, ritüel içi müzik pratiklerin inanç ve kültür bağlamındaki rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu noktadan hareketle çalışma, Giresun ili Dereli ilçesi Geğrez havzası cem ritüellerinde icra edilen müzik pratiklerinin, kültürel değerlere ve inanca dair unsurlara nasıl yansıdığı probleminden yola çıkılarak inşa edilmiştir. Çalışma nitel araştırma geleneği kapsamında etnografik desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama teknikleri olarak katılımcı gözlem, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış görüşme, alan notları ve doküman inceleme kullanılmıştır. Verilerin analizi ise "betimsel analiz" yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. 2016-2017 yılları arasında gerçekleştirilen alan çalışmasında "Görgü", "Hızır" ve "Matem" cemlerine katılım sağlanmıştır. Çalışmanın başlıca bulguları şu şekilde özetlenebilir: Cem ritüellerinde etkin ve aynı zamanda egemen bir role sahip olan müzikal yapıların inanca dair kodların aktarılmasında, sahnelenmesinde ve içselleştirilmesinde önemli bir işlev gördüğü, ayrıca topluluk tarafından müziğe bir kutsiyet atfedildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte müziğin ağıt, coşku, vecd bileşenleri ile manevi olarak ritüele bağlayan bir role sahip olduğu ve döngüsel bir şekilde uygulanan ritüelik yapılarda derin bir sembolik anlam taşıdığı belirlenmiştir. Ayrıca ritüel içi müzik pratiklerin bölgeye has bir ezgisel karakter gösterdiği görülmüştür.