Streptozotosin (STZ) ile diyabet oluşturulmuş sıçanların beyin kortekslerinde konneksinlerin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü, NÖROBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MAİDE İLAY TEKİN
Danışman: Feyzullah Beyaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Diyabet, insülin salgılanmasındaki bozukluklarla ilişkilendirilen en yaygın metabolik hastalıklardan biridir. Birçok diyabetik komplikasyonun, çeşitli dokularda konneksin proteinlerinin farklı düzeylerde ekspresyon gösterdiği belirlenmiştir. Hayvan deneylerinde yapılan araştırmalar, konneksinlerin yalnızca hücre bölünmesinde değil, aynı zamanda öğrenme ve hafıza süreçlerinde de işlev gördüğünü; bu süreçlerdeki bozulmaların inflamasyon, epilepsi ve davranışsal bozukluklara yol açabileceğini göstermiştir Bu tez çalışmasında hipergliseminin konneksin proteinlerin lokalizasyon ve ekspresyonlarındaki olası değişiklikleri belirlemek ve bu değişikliklerin diyabet mellitusun beyin korteksi üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla tasarlanmıştır. Streptozotosin (STZ) verilerek sıçanlarda Tip 1 diyabet oluşturulmuştur. Bu çalışmada 48 adet Wistar-albino suşu erkek sıçan (180-200 gr, 2 aylık) kullanıldı. Sıçanlar, diyabet grubu (50 mg/kg streptozotosin i.p n: 16), sham grubu (sitrat tamponu pH; 6 i.p. n: 16) ve kontrol grubu (n: 16) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Hayvanların hafıza ve mekansal öğrenme davranışlarındaki değişiklikleri gözlemlemek için açık alan ve Y-labirent davranış testleri yapıldı. Her gruptan sekiz sıçan seçildi (n:8) ve toplam 24 hayvana açık alan ve Y-labirent testleri uygulandı. Y-labirent testi sonucunda ortalama alternasyon yüzdeleri incelendiğinde, sitrat grubunun diğer gruplara göre biraz daha yüksek bir ortalamaya sahip olduğu görülmekle birlikte, bu fark istatistiksel olarak anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Açık alan testinde kaydedilen orta kare sayısı değerleri gruplar arasında anlamlı düzeyde farklılık göstermektedir. Ortalama değerlere bakıldığında, diyabet grubunun ve sitrat grubunun , kontrol grubuna kıyasla belirgin şekilde daha fazla orta alanda hareket ettiği görülmektedir. Sitrat ve diyabet gruplarının benzer ortalama değerlere sahip olması, her iki grubun da merkezi bölgeye yönelimlerinin arttığını göstermektedir. Deney 40 günde tamamlandı ve hayvanlar daha sonra sakrifiye edildi. Bouin tespit solüsyonu ile perfüzyon yapılarak beyinleri çıkarıldı. Ardından diğer kesitlere Cx26, Cx29, Cx32, Cx36, Cx43, Cx45, Cx46 primer antikorları uygulanarak peroksidaz immunohistokimyasal boyama yöntemi uygulandı. Yapılan boyamalar sonucunda Cx26, Cx46 diyabet gruplarında, Cx32 sitrat grubunda, Cx45 kontrol grubunda konneksin ekspresyonları (p>0.05) görülmedi. Cx32'de kontrol grubunda kortekste az miktarda, diyabet grubunda beyin korteksinde hücrelerarası bağlantılarda sinir lifleri üzerinde ve kan damarları etrafında (p 0.05) görülmemiştir. Çalışmamızda elde edilen veriler doğrultusunda diyabetin beyin korteksinde oligodentorositlerde, endotel hücrelerinde, sinir liflerinde ekspresyon gözlemlendi. Anahtar Kelimeler: Diyabet; Beyin Korteks; Konneksin; Sıçan; Streptozotosin