Finansal Derinleşmeyi Etkileyen Faktörler: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Uygulama


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, --, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Arzu Özmerdivanlı

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Veli AKEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Finansal derinleşme finansal sistemde biriktirilen fonların reel sektöre ne ölçüde aktarıldığını göstermekte ve finansal derinleşme düzeyi arttıkça ülkeler finansal ve ekonomik açıdan daha fazla gelişebilmektedir. Finansal derinleşme düzeyi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından farklılık göstermekte ve finansal derinleşme düzeyinin yükseltilmesinde her bir ülkede dikkate alınacak faktörler de ülkelerin finansal, ekonomik, politik, sosyal ve kurumsal yapılarına göre değişebilmektedir. Çalışmanın amacı gelişmekte olan hangi ülkelerin finansal derinleşme açısından farklı, hangilerinin benzer özellikler gösterdiğini belirlemek ve gelişmekte olan ülkelerde finansal derinleşmeyi etkileyen faktörleri ekonometrik analizlerle incelemektir. Bu kapsamda çalışmada iki uygulama yapılmıştır. İlk uygulamada gelişmekte olan 17 ülkede 1997 – 2014 dönemini kapsayan verilerle kümeleme analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda ülkeler finansal derinleşme açısından dört farklı sınıfa ayrılmış ve finansal derinleşme açısından benzer olan ülkeler aynı kümede, benzer olmayan ülkeler farklı kümelerde yer almışlardır. İkinci uygulamada 1980 – 2014 dönemi ve 11 gelişmekte olan ülke için, yıllık veriler üzerinden dinamik panel veri regresyon, panel eşbütünleşme ve panel nedensellik analizleri kullanılarak, finansal derinleşme ile finansal derinleşmeyi etkilediği öne sürülen faktörler (finansal liberalizasyon, enflasyon, brüt yurtiçi tasarruflar, ticari açıklık ve doğrudan yabancı yatırımlar) arasındaki ilişki hem genel olarak hem de ülke bazında incelenmiştir. Analiz sonuçları, finansal liberalizasyonun, enflasyonun, ticari açıklığın, geçmiş dönemlerdeki finansal derinleşme uygulamalarının ve doğrudan yabancı yatırımların gelişmekte olan bazı ülkelerde finansal derinleşmeyi etkileyen önemli faktörler olduğunu ve ülke bazında elde edilen bulgular ise finansal derinleşmeyi etkileyen faktörlerin ülkeler açısından farklılık arz ettiğini göstermektedir. Bu bulgular, finansal derinleşme düzeyinin artırılmasında, her bir ülkedeki politika yapıcıların hem bütün ülkelerde finansal derinleşmeyi etkileyen önemli faktörleri hem de kendi ülkeleri için kritik öneme sahip faktörleri dikkate almaları gerektiğini vurgulamakta ve daha sonra yapılacak çalışmalar için yeni yaklaşımlar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Finansal Derinleşme, Gelişmekte Olan Ülkeler, Kümeleme Analizi, Panel Veri Analizi