Sıçan beyinlerinde metotreksat ile oluşturulan folik asit yetersizliği sonucunda bozulan hipokampal nörogeneze hiperbarik oksijen uygulamasının etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü, NÖROBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP IŞIK
Danışman: Feyzullah Beyaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nörogenez, embriyonik ve prenatal dönemde beyinde nöral kök hücrelerden işlevsel nöron oluşmasını ifade eder. Yetişkin nörogenezi hipokampusün Dentat Girus'unda ve Subventriküler zone'da gerçekleşir. Hipokampus DG'a sürekli yeni nöronların katılması sonucu hafızadan sorumlu nöral ağ sürekli değişir. Hafızadan sorumlu nöral ağın dinamik yapısı nörogenez hızı ve hipokampusla ilişkili davranışlardan etkilenir. Folik asit, nörogenezi ve programlanmış hücre ölümünü düzenlemede önemli rol oynar. Metotreksat (MTX), reversibl olarak dihidrofolat redüktaz enzimini inhibe ederek folik asidin tetrafolik aside dönüşümünü engeller. MTX, hastaların bilişini olumsuz yönde etkileyen kanserleri tedavi etmek için yaygın olarak kullanılan kemoterapötik bir ilaçtır.Hiperbarik oksijen tedavisi için terapötik etki mekanizmaları, hem O2'nin kısmi basıncının hem de hidrostatik basıncı n yükselmesine dayanır. Yapılan çalışmalarda hiperbarik oksijen tedavisinin nörogenezi arttırdığı ve buna bağlı olarak merkezi sinir sistemi hasarı sonrası fonksiyonel sonucu iyileştirebileceği öne sürülmüştür. Hiperbarik oksijen, hafızayı geliştirebilen nöroprotektif etkilere sahiptir. Bu çalışmada, MTX kemoterapisinin neden olduğu bilişsel ve hipokampal nörogenez değişikliklerinde hiperbarik oksijen tedavisinin etkisini inceledik. Bu çalışmada 28 adet Sprague Dawley erkek sıçan (180-200 gr, 1 aylık) kullanıldı. Sıçanlar rastgele ve eşit olarak; Saline grubu, MTX grubu, MTX+Hiperbarik oksijen grubu ve Hiperbarik oksijen grubu olarak 4 gruba ayrıldı. Çalışmanın 8. Ve 15. Günlerinde intraperitional olarak 25 mg/kg MTX verildi, MTX+Hiperbarik oksijen grubunda ilaç uygulamasından sonra 15 gün Hiperbarik oksijen uygulandı. Hiperbarik oksijen tedavi grubunda ise 30 gün boyunca Hiperbarik oksijen uygulandı. Hipokampal dentat girusun subgranüler bölgesindeki (SGZ) Ki67 (çoğalan hücreler), Nestin (hayatta kalma hücreleri), doublecortin (olgunlaşmamış nöronlar, DCX) ve NeuN pozitif hücrelerin miktarı belirlendi. SGZ'deki biliş azalmalarının, çoğalan ve hayatta kalan hücrelerin sayısı ile olgunlaşmamış nöronların birlikte tedavi gruplarında iyileştiğini bulduk; bu, hiperbarik oksijen tedavisinin yetişkin sıçanlarda MTX tarafından indüklenen hafıza ve hipokampal nörojenez bozukluklarını önleyebileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Nörogenez, Hiperbarik Oksijen Tedavisi, Metotreksat, Folik Asit, Hipokampal Erişkin Nörogenez