Ali b. Osman el-Ûşî'nin kelamî görüşleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MANASBEK MAKSUTOV

Danışman: Harun Işık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kelam ilmine Türk âlimlerinin katkısı büyük olmuştur. Bu âlimlerden biri, Türk kültür ve düşünce tarihinde öndegelen, Matüridi geleneğine bağlı olan; Ebû Hasen Siraceddin Ali b. Osman el-Ûşî'dir. Kendisi daha çok kelâmcı olarak bilinmektedir. Ûşî, Ehl-i Sünnet itikâdını şiir olarak "Bed'ü'l-Emâlî" isimli eserinde açık ve güzel bir şekilde anlatmıştır. İlâhiyât, nübüvvât ve semiyyât gibi İslâm akaidinin esasını teşkil eden konuları klâsik şemâ çerçevesinde ele alan risâle, tevhîd konusunu ele alacağını ortaya koyan bir beyitle başlar. Kelam ilminin temel konusu olan Allah'ın zâtı ve sıfatlarının ifade edildiği mısralarla devam eder. Ayrıca halku'l-Kur'ân, rü'yetullah, insan fiilleri ve salah-aslah gibi mevzuları ele alır. Ûşî bahsi geçen konularları anlatırken Ehl-i Sünnet itikadına muhâlif olduğu bilinen fikirleri ima ederek de olsa tenkit etmekten geri kalmaz Eserde çok bilgiyi özlü bir biçimde ifade etmesi, manzum olduğu için öğrenilmesinin ve ezber edilmesinin kolaylığından dolayı "Bed'ü'l -Emâlî" medreselerde hemen yaygınlaşmış ve talebelerin temel kitaplarından biri hâline gelmiştir. Bu eserin ne kadar çok ilgi gördüğü, Almanya, Fransa, İsveç, Mısır, Hindistan, Türkiye, İngiltere, Türkistan, Rusya ve daha pek çok ülkenin kütüphânelerinde yazma ve matbû nüshalarının bulunmasından anlaşılmaktadır.