Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin Tefsir İlminin Sınırlarına Dair Görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZANUR BOZKURT
Danışman: Mustafa Karagöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin (ö. 745/1344) eseri el-Bahru'l-Muhît bağlamında tefsir ilminin sınırlarına dair görüşlerini konu edinmektedir. Ayrıca müfessirin belirlediği bu ilkelere eserinde riayet edip etmediği meselesi de çalışmanın kapsamına dâhildir. Araştırmada, Ebû Hayyan'ın, tefsire hangi açılardan sınırlar getirmeye çalıştığı tespit edilmiş ve böylece onun, konu hakkındaki tartışmalara ne tür katkılar sağladığının tespiti mümkün olmuştur. Araştırma sürecinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Ebû Hayyân'dan kısaca bahsedilmiş, tefsir ilminin sınırları hakkında bazı görüşlere yer verilmiştir. İkinci bölümde Ebû Hayyân'ın tefsirin sınırlarına dair görüşleri fıkıh, kelâm, tasavvuf, tabiî ilimler, sarf ve nahiv ekseninde dil ilimleri; isrâiliyât ve nüzûl sebebi başta olmak üzere rivayetler ve tefsirinde uzun anlatımlardan kaçınması bağlamında örnekler eşliğinde tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde ise Ebû Hayyân'ın belirlediği bu sınırlara riayet etmediği bazı yerler seçilen örneklerle birlikte incelenmiştir. Sonuç olarak müfessirin diğer ilimlerle ilişkisi, rivayetler ve uzun anlatımların tefsirlere dâhil edilmesi bakımından tefsire birtakım ilkesel sınırlar belirlediğine ulaşılmıştır. Ebû Hayyân'ın belirlediği bu sınırlara eserinde genellikle riayet ettiği, bazı yerlerde belli bir amaç doğrultusunda veya herhangi bir amacı olmaksızın bu ilkelerine bağlı kalmadığı gözlemlenmiştir.