TÜRKİYE'DE ULUSAL TELEVİZYON KANALLARINDA YAYINLANAN GÜNDÜZ KUŞAĞI PROGRAMLARININ ESTETİK VE İDEOLOJİK YAPISI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA USTA
Danışman: Vahit İlhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gündüz kuşağı programları, hafta içi her gün hemen her televizyon kanalında rastlanan geniş bir izleyici kitlesine sahip olan ve eleştirilerin hedefi haline gelen medya metinleridir. Bu programlar, sorunlara çözüm üretmekten, izleyicisine işe yarar bilgiler sunmaktan oldukça uzak olmasına rağmen; bazen kendinden bir şeyler bulmak, bazen dertlerini unutmak, bazen yalnızlığını gidermek, bazen de toplumsallaşma ve dedikodu ihtiyaçlarını karşılamak gibi nedenlerle özellikle kadın izleyiciler tarafından büyük ilgi görmektedir. Esas amacı, gösterdiği sorunlara çözüm üretmek değil, "reyting kazanmak" ve "ticari çıkar sağlamak" olan gündüz kuşağı programlarının toplumsal yapıyı kendi ideolojileri doğrultusunda şekillendirmesi gerekçesiyle izleyenler için "tehlikeli" görülmektedir. Kapitalist sistemin bir parçası olan bu programlar, aile içi mahremiyetin ifşa edildiği, programa katılanların birbirlerini eleştirdiği, insanların en temel değerlerini hiçe sayarak topluma ciddi oranda zarar verdiği gerekçesiyle RTÜK'e de sık sık şikâyet edilmektedir. Tüm bu nedenlerle gündüz kuşağı programlarının üretmiş ve topluma iletmiş olduğu ideoloji incelemeye değerdir. Bu çalışma, son yıllarda yalnızca kadın izleyiciye seslemekten sıyrılmış, kadınlar özelinde mesajlarını üretse de toplumun geneline birtakım değerler ileten bu program türünün biçimsel değerleri olan estetik unsurları ve bunlarla birbirini destekler biçimde oluşturulan içeriksel dataları oluşturan ideolojik söylemin dilsel, göstergebilimsel, anlamlarını çözümlemeyi amaç edinmektedir. Birbirinden farklı format ve özelliklere sahip olan "Evlilik Okulu", "Esra Erol'da" ve "Yemekteyiz" programları, Van Dijk'ın kategorileriyle bağlantılı olarak, araştırmacının gördüğü alt metinleri ve söylemi ortaya koymaktadır. Yine bu çalışma, kültürel çalışmalar ile birlikte ortaya konan izleyicinin çözümleme, alımlama ve algılama farklılıklarını kabul ederek gerçekleştirilmiştir. Gündüz kuşağı programları, inşa ettiği temsiliyetler, kurduğu söylem ve estetik yapı itibariyle izleyenine görünenin ötesinde pek çok satırarası mesaj iletirler. Bu görünmeyen mesajların anlamlandırılması, algılanması ve eleştirel bir bakış açısıyla çözümlenmesi izleyenin savunmasızlığının kırılması bakımından önem teşkil etmektedir. Araştırmanın sonucunda, gündüz kuşağı programlarının toplumsal cinsiyet kalıpları paralelinde ideolojiler ürettiği, ataerkil toplum yapısını desteklediği, ahlak söylemi adı altında kişilerin özel yaşamlarına dair mahrem konuları ticari çıkarlara alet ederek program katılımcılarını araçsallaştırdığı ortaya konmuştur.