Kadışehri ilçesinde doğal yetişen kuşburnu genotiplerinin morfolojik ve biyokimyasal özellikler bakımından fenotipik karakterizasyonu

HALİT ALKAN

Kadışehri ilçesinde doğal yetişen kuşburnu genotiplerinin morfolojik ve biyokimyasal özellikler bakımından fenotipik karakterizasyonu

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİT ALKAN

Danışman: ERCAN YILDIZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Kadışehri ilçesinde doğal olarak yetişen kuşburnu genotiplerinin morfolojik ve biyokimyasal özellikler bakımından fenotipik karakterizasyonunun ortaya çıkarılması amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, yöreye ait doğal popülasyondan seçilen toplam 31 (otuz bir) kuşburnu genotipinde morfolojik ve biyokimyasal analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada incelenen genotiplerin 8 adedinin az dikenli, 3 adedinin ise yüksek verimli olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan genotiplerdeki ortalama yaprak eninin 11.92-25.28 mm, yaprak boyunun 19.58-61.60 mm, yaprak alanının 2.15-7.90 cm², meyve ağırlığının 0.76-2.00 g, meyve eti oranının %59.75-87.14, kuru madde oranının %27.36-41.38, meyve kabuk rengi L* değerinin 24.69-47.68, yapraklardaki ve meyvelerdeki toplam fenolik madde (mg GAE/100 g) miktarlarının sırasıyla 45.21-61.48 ve 1183.00-3655.86, toplam flavonoid (mg CE/100 g) miktarlarının sırasıyla 13.60-23.86 ve 46.13-124.98, toplam antioksidan aktivite (%inhibisyon) miktarlarının sırasıyla, 68.6-33.6 ve 58.3-54 aralıklarında değiştiği tespit edilmiştir. Temel bileşen analizi sonucuna göre eigen değeri 1'den büyük olan 11 temel bileşen tespit edilmiş ve bu bileşenler toplam varyasyonun %82.64'ünü açıklamıştır. İncelenen özellikler arasında en yüksek pozitif korelasyon meyve toplam flavonoid miktarı ile meyve kabuğu b* değeri (r=1.00) ve yaprak eni ve boyu (r=0.94) değerleri arasında gözlemlenirken, en yüksek negatif korelasyon meyve ağırlığı ile meyve kabuk rengi a* değeri ve (r=-0.44) ve yaprak rengi L* değeri (r=-0.42) arasında belirlenmiştir. Çalışma sonunda morfolojik ve biyokimyasal özellikler kullanılarak bölgedeki kuşburnu popülasyonunda genetik varyasyona dair oldukça detaylı veriler alınmıştır.