Avrupa Birliği ülkelerinde sosyoekonomik dinamikler, plastik atık üretimi ve geri dönüşümü: Döngüsel ekonomi üzerine bir değerlendirme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SETENAY OKTAY

Danışman: Emrah Koçak

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hızla gelişen sanayileşme ile üretim sürecinde sürekli yeni girdilere ihtiyaç duyulmaktadır. Döngüsel ekonomi ve atık yönetimi üzerine yapılan çalışmalar ile kaynakların sürdürülebilir kullanımının hem ekonomik hem de çevresel açıdan önemli bir etkiye sahip olduğunu anlaşılmıştır. Bu çalışmalar bir yandan çevreyi korurken bir yandan da ekonomik büyüme ve kalkınmayı amaç edinmiştir. Bu nedenle atık yönetiminin sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkisi incelenirken ampirik çalışmalar tercih edilmiştir. Bu çalışma 25 Avrupa Birliği ülkesinin, 2004 - 2021 yıllarını kapsayan yıllık verileri kullanılarak ve STIRPAT modelinden faydalanılarak panel veri analizi ile yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin mevcut olduğu ortaya koyulmuştur. Değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve esneklik katsayılarını belirlemek için ise Panel Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) ve Panel Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) testleri uygulanmıştır. FMOLS ve DOLS test sonuçlarına göre kişi başına gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYH) ve sanayinin GSYH'ye katkısı ile kişi başına plastik ambalaj atığı üretimi arasında pozitif yönde, okullaşma ve kentleşme oranı ile kişi başına plastik ambalaj atığı üretimi arasında ise negatif yönde bir ilişkinin varlığı belirlenmiştir. Kişi başına GSYH, okullaşma ve kentleşme oranının geri dönüşüm oranı üzerinde pozitif yönde bir etkisi varken; sanayinin GSYH'ye katkısının geri dönüşüm oranı üzerinde negatif yönde bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.