Hipertansiyon hastalarında hipertansiyonu durdurmaya yönelik diyet (dash) ve tuzsuz diyetin kan basıncı üzerine olan etkisinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLI GİZEM ÇAPAR

Danışman: Müge Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Randomize kontrollü müdahele çalışması olarak planlanan bu araştırma; hipertansiyon hastalarında 'Hipertansiyonu Durdurmaya Yönelik Diyet' (Dietary Approaches to Stop Hypertension, DASH) ve tuzsuz diyetin kan basıncına olan etkisini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Temmuz 2019-Mart 2020 tarihleri arasında 60 hipertansif bireyin katılımı ile tamamlanmıştır. Araştırmaya; Kayseri'de yaşayan, 20-65 yaş grubunda, en az ilkokul mezunu, araştırmacı ile yüz yüze ve telefon ile görüşebilen, en az 4 hafta önce hipertansiyon tanısı alan ve ilaç tedavisinde değişiklik yapılmayan gönüllüler (46 kadın, 14 erkek) dahil edilmiştir. Bir gruba (n=30) DASH diyeti, diğer gruba tuzsuz diyet (n=30) verilmiş ve 2 ay takip edilmiştir.Veriler; bireylerin sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıkları ve kullandıkları ilaçları, besin tüketim sıklığı, DASH diyet uyum skalası ve Uluslararası Fiziksel Akvitive Anketi (UFAA) kısa formunu içeren anket formu ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Hastaların antropometrik ölçümleri, kan-idrar örnekleri, üç günlük besin tüketim kayıtları, günlük kan basıncı ölçümleri; başlangıç, birinci ve ikinci ay sonunda alınmıştır. İkinci ay sonunda tuzsuz diyet grubu sistolik kan basıncı değeri (121.03±9.73 mmHg), DASH diyet grubuna (126.81±8.91 mmHg) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p=0.021). Tuzsuz diyet grubundaki erkeklerin ikinci ay sonunda sistolik ve diyastolik ortalama kan basıncı değerleri (sırasıyla 119.77±5.63 mmHg, 75.07±11.86), DASH diyet grubundakilere (sırasıyla 132.71±8.88 mmHg, 84.45±9.49) göre anlamlı düzeyde daha düşüktür (p 0.05). DASH diyet grubunun birinci ve ikinci ay sonunda günlük meyve tüketim miktarları tuzsuz diyet grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek, ikinci ay sonunda ise beyaz ekmek tüketimleri düşük bulunmuştur (p<0.05). Birinci ayın sonunda DASH diyeti grubunun diyetle enerji, protein, su, toplam posa, çözünür ve çözünmez posa, E vitamini, magnezyum, fosfor, B1 vitamini ve niasin alımları tuzsuz diyet grubuna göre daha yüksektir (p<0.05). İkinci ayın sonunda DASH diyeti grubunda çözünmez posa ve sodyum alımları tuzsuz diyet grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0.05). Sonuç olarak, tuzsuz diyetin sistolik kan basıncını düşürmedeki etkisi DASH diyetine göre daha fazladır. Ancak DASH diyetinin posa, magnezyum gibi besin ögeleri tüketimini tuzsuz diyete göre daha fazla artırdığı saptanmıştır.Buna göre; hipertansiyonda DASH diyetinin tuz içeriğinin kısıtlanarak verilmesinin kan basıncı üzerinde daha olumlu etkilerinin olabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Beslenme durumları, DASH diyeti, Hipertansiyon, Kan Basıncı, Tuzsuz diyet