H13 sıcakiş akım çeliklerine borlama ve nitrürleme işlemlerinin birlikte uygulanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 1998
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT TÜRKTEKİN
Danışman: Mehmet Baki Karamış
Özet:ÖZET HI 3 sıcak iş takım çelikleri sanayide, yüksek sıcaklığın söz konusu olduğu imalat işle rinde kalıp/takım olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ham olarak alınan çelik, işlenip istenilen forma getirildikten sonra mekanik özelliklerini iyileştirmek amacıyla genellikle nitrasyon işlemine tabi tutularak kullanılır. Bazan nitrürleme ile elde edilen özellikler yeterli olmayabilir. Bu bakımdan çift ısıl iş lem uygulanması arzu edilen özelliklerin elde edilmesinde yardımcı olabilir. Yüksek sıcaklıklarda bor atomlarının çelik yüzeyine diffüze ettirilmesi esasına dayanan borlama işleminin nitrürlemeden sonra kullanılması özelliklerin iyileşmesi açısından fayda sağla yabilir. Borlama işleminin yüksek sıcaklıklarda gösterdiği üstün mekanik özellikler bi linmektedir. Bu sebeple nitrürlenmiş H13 sıcak iş takım çeliğinin horlanarak yüksek sıcaklıktaki mekanik özelliklerinin iyileştirilebileceği veya horlandıktan sonra nitrürlemenin istenilen sonuca ulaşmada yardımcı olabileceği düşüncesiyle araştırmalar yapılmış ve malzeme yüzeyindeki mikro yapı değişimleri incelenmiştir. Bu çalışmalarda 900-950-1000 °C sıcaklıklarda ve 2,5 h sürede borlama yapılan nu munelere 550 °C sıcaklıkta ve 90 h süreyle nitrürleme uygulanmıştır. 1300 HVo.o6 yü zey, 420 nitrasyon bölgesi ve 225 matriks sertliği sağlanırken, önce nitrürleme yapılıp müteakiben borlama yapıldığında numunelerin mevcut sertliğimde kaybettiği ve iyice yumuşadığı gözlenmiştir. Özelliklerin iyileştirilmesi için H13 çeliğine borlamadan sonra nitrürlemenin uygulanabileceği ancak nitrürlemeden sonra borlamanın hiç bir fayda sağlamadığı gibi önceki özellikleride kötüleştirdiği sonucuna varılmıştır.