Ölüm Tefekkürünün Ruh Sağlığına Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA ATAK

Danışman: Ali Kuşat

Özet:

İnsanın kendi ölümünü tasavvur etmesi, ölümlülük bilincinin gelişmesine katkı sağlayan önemli bir süreçtir. Kendi sonluluğu üzerinde düşünen insan, ölümü soyut bir gerçeklik olmaktan çıkararak kişisel bir gerçekliğe dönüştürür. Uzakta gördüğü ölümle bilinçli olarak karşılaşan insan, yalnızca ölüme değil hayata da derin bir farkındalık içerisinde yaklaşmaya başlar. Ölümü düşünmenin etkileri gözönüne alınarak yapılan incelemede, literatürde planlı ve sistematik bir ölüm tefekkürü programının yer almadığı görülmüştür. Bu sebeple çalışmaya, uygulanabilir nitelikte, özgün bir ölüm tefekkürü modeli geliştirilmesiyle başlanmıştır Geliştirilen modelin uygulanabilirliği, grup çalışması yoluyla test edilmiştir.

Karma araştırma yöntemine göre desenlenmiş olan çalışmada, nicel-nitel veri toplama teknikleri birlikte kullanılmıştır. Nicel veriler; SCL-90 Ruh Sağlığı Belirti Tarama Envanteri ile toplanmıştır. Çalışma başında, sonunda ve takip eden altıncı ayda yapılan test sonuçları SPSS’le analiz edilerek ölüm tefekkürünün ruh sağlığı üzerindeki etkileri istatiksel olarak gözlenmiştir. Nitel veriler, katılımcıların oturumlar esnasındaki özdeğerlendirmeleri ve takip sürecindeki geribildirimlerinden oluşmuştur. ERÜ OBİSİS ile duyurulan çalışmaya katılmak için başvuran öğrencilerden seçilen çalışma örneklemi, 10 kişilik müdahale grubu ve 8 kişilik kontrol grubu olmak üzere toplam 18 kişiden oluşmuştur. SCL-90 testi tüm katılımcılara uygulanırken sekiz oturumdan oluşan ölüm tefekkürü çalışması, yalnızca müdahale grubuyla yürütülmüştür. Çalışma sonunda yapılan nicel ve nitel analizlerden elde edilen bulgulara göre ölüm tefekkürünün ruh sağlığına olumlu etkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir.