Antik Yunan Müzik Felsefesinde Ethos Kavramı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayna İsababayeva
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fazlı ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Genel olarak müzik-etik öğretisi olarak adlandırılan Ethos, antik Yunan müzik felsefesinin en ilgi çekici konularından biridir. Bir öğretide müzik ve etik gibi birbirinden farklı insan faaliyetlerinin birleştirilmesi, Batı uygarlık tarihinin bir fenomenidir. Bu araştırma, antik Yunan felsefesini kapsayan Ethos kavramının aydınlatılması üstünedir.Çalışmanın ilk bölümünde, antik Yunan felsefesinde Ethos öğretisinin önemi, bu öğretinin farklı filozofların eserlerinde incelemesinin derinliği ve genişliği açıklanmıştır. Öğretinin kökenlerinin tarihi ve coğrafi açıdan incelenmesi, özellikle Ethos'un, kendisine etki eden büyülü ve mitolojik inançlarla derin ilişkisi ayrıca ele alınmıştır. Öğretinin bir sonraki adımı olan Pisagorculuk felesefesinde müzik-etik düşüncesinin, ilkel inançlardan ayrılması ve müzik biliminin oluşumu, felsefe ve bilimin dinden ayrılması bağlamında incelenmiştir. Müzik Ethos'unun bundan sonraki safhası olarak kabul edilen Platon ve Aristo felsefesinde gelişen müzik-etik düşüncesi, bu filozofların etik bakışlarının, karmaşık sistemin bir yönü olarak araştırılmıştır. Aristo sonrası dönemde felsefe, müziğin insan üzerine etik etkisi konusuna olan ilginin kaybolmasıyla kendini belli etti. Bu olgunun sebepleri çok yönlü bir şekilde ele alınmıştır.Tezin ikinci bölümünde, Ethos öğretisinin en önemli konularından biri olan onun ?devlet ve eğitim açısından değeri? incelenmiştir. Öğretinin niteliksel olarak yeni bir düzeye geçişi, devletin faydasını amaçlayan, toplumun müzik-etik eğitiminin benimsemesi için girişimde bulunan Pisagorcu Damon'un adı ile bağlantılıdır. Bu konuda Ethos öğretisinin derinleştirilmesi ve genişletilmesi, sonraki filozofların (Platon ve Aristo) eserlerinde ortaya çıkmıştır.Antikitede Ethos öğretisinin kullandığı müzikte söz, armoni, ritim, farklı mod ve müzik çalgıları çalışmanın üçüncü bölümünde ele alınmıştır. Bu kategoriler, Yunan felsefesinin onlara yaklaştığı gibi, etik etkileri açısından araştırılmıştır. Ayrıca Antikite'de müzik felsefesinin bakış açısı ve ideal müzik parçasının kriterleri de göz önünde bulundurularak Ethos öğretisinin rekonstrüksiyonu yapılmıştır.Ethos öğretisi soyut bir felsefi kuram değil, objektif gerekçelerden kaynaklanan bir felsefi düşünce sistemi idi. Bu gerekçeler, Antik düşünürlerde aşırı endişe uyandıran antik toplumun ahlaki durumu idi. Antikite'deki toplum öyle bir noktaya gelmiştir ki, onun ahlaki açıdan çürüme tehlikesi felsefe için de belirgin olmuştur. Müzik sanatının doğasında olan etik potansiyelin, felsefe tarafından yeniden değerlendirilmesi, bu değerlendirmenin hayati gerekliliğini ortaya koymuştur. Antik filozoflar Ethos öğretisini oluştururken insan ve topluma, tek doğru yolun ahlaki gelişme olduğunu ifade etmişler ve bu yolun takip edilmesini teşvik etmişlerdir. Antik felsefeye göre müzik, bu yolda en doğru ve güvenli müttefiktir.Anahtar kelimeler: Ethos, müzik, etik, felsefe, Antikite.