LEV VYGOTSKY’NİN GELİŞİM PSİKOLOJİDE KRİZ DÖNEMLERİ VE DİN İLE İLİŞKİSİ


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Tamila Aliyeva

Danışman: Ali Kuşat

Özet:

Lev Vygotsky, çocukların gelişimiyle ilgili teoriler üzerinde çalışmış ve bu teorilerle ilişkili olan krizleri incelemiştir. Kriz, genellikle insanlar için sağlık ve kişilik açısından bir tehdit olarak görülse de, Vygotsky’e göre ise, kişinin hedeflerine ulaşmak için mevcut olanakların geçerliliğini yitirdiği bir dönemi ifade eder. Bu süreçte, istenilen sonuca ulaşmak imkânsız hale gelir ve gelişimin bir sonraki aşamasına geçmek gereklidir. Krizler, çocuğun kişilik gelişiminde önemli bir rol oynar ve yaşamın farklı aşamalarında ortaya çıkar. Araştırmamızda, Lev Vygotsky'nin gelişim psikolojisi üzerine odaklandık ve çocukluk dönemine özgü altı "kriz" dönemini inceledik. Bu dönemler, yenidoğan krizi, bir yaş krizi, üç yaş krizi, yedi yaş krizi, on üç yaş krizi ve on yedi yaş krizini içermektedir. Vygotsky'e göre, çocuğun gelişimini tamamlaması için bu krizleri yaşaması gerekmektedir. Ayrıca araştırmamızda, bu kriz dönemlerinin psikolojik ve dini açıdan önemini ve gelişim sürecindeki rolünü inceledik. Her bir kriz dönemi, çocuğun gelişimindeki belirli bir evreyi temsil eder ve bu dönemlerde ortaya çıkan değişiklikler, çatışmalar ve öncül aktiviteler hakkında bilgi verdik. Dini gelişim, çocukların kriz dönemlerindeki bilişsel ve kültürel gelişimlerini etkileyen önemli bir alan olarak görülmektedir. Bu nedenle, çocukların genel gelişim sürecinde gözlemlenen birçok özelliğin dini gelişim için de geçerli olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda, araştırmamızda çocukların bir yaş döneminden diğerine geçerken yaşadığı "kriz" döneminin dini gelişim üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Araştırmamızın bir diğer hedefi, çocukların eğitim, terbiye ve din eğitiminde destek olabilecek sistemlerin oluşturulmasına katkıda bulunmaktır. Bu doğrultuda, kriz dönemlerindeki çocukların psikolojik ve dini gelişimlerinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için ebeveynlerin, eğitimcilerin ve danışmanların ilgi ve dikkatinin önemini vurguladık. Doğru rehberlik, kriz sürecini hafifletmede önemli bir rol oynamaktadır.